نماتدها

نماتدهای انگل گیاهی در کلیه نقاط کشاورزی جهان یافت می شود و هر محصولی مورد خسارت و حمله آنها قرار می گیرد. نماتدها اثرات نامطلوبی را در گیاه ایجاد نموده که بستگی به نحوه تغذیه آنها دارد. اکثر نماتدها ریشه های گیاهان را مورد حمله قرار می دهند. لکه های موضعی کم رشد در یک محصول به نظر سالم، اغلب اولین شواهد آلودگی در اثر نماتدها است.   نماتدها به استثناء تعداد معدودی از ماده ها که متورم، حجیم و بادکرده هستند بقیه کرمهای باریک و رشته ای و نخی شکلی هستند.

نماتدها از نظر اندازه متفاوت اند. اکثر نماتدهای پارازیت گیاهی طولی کمتر از0.5 میلی متر دارند.

بزرگترین نماتد شناخته شده در دنیا 8.5 متر است که Placentonema است و در بدن نهنگ ها زندگی می کند.

نحوه زندگی:

1) Free living: به صورت آزاد در آب یا خاک زندگی می کنند. مثال: اکثر راسته Dorylamida

2)  پارازیت: زندگی پارازیتی در گیاهان، جانوران و انسان دارند. مثل Meloidogyne

 اهمیت اقتصادی:

در هر جایی که اثری از رطوبت، حرارت و سایر شرایط باشد اکثر نماتدها موجود است. حتی در آلودگی های شدید نیز نماتدها از طریق باد منتقل شده و در هوا دیده می شوند.

نماتدها به اکثر گیاهان (زراعی و غیر زراعی) خسارت می زنند. در کشورهای گرم و نیمه گرم افزایش جمعیت زیاد است و از طریق کاهش محصول و کاهش کیفیت محصول خسارت می زنند.

خسارات در صنایع چغندر قند در آلمان در سال 1802 که اولین تولید تجاری شکر را شامل می شود، نمایانگر اولین شواهد چشمگیر اقتصادی و انتشار وسیع نماتدهای انگلی گیاهی می باشد.

تعیین میزان خسارت و محاسبه ی دقیق آن در مورد تهاجم نماتدها به محصولات کشاورزی در واقع کاری بسیار مشکل است زیرا معمولاً عوامل بیماریزا از چندین گروه می باشند و تفکیک خسارت هر گروه به تنهایی کاری بسیار دشوار است. ولی بیشترین خسارت و کاهش محصول در مناطق گرمسیر رخ می دهد.

تغذیه در نماتدها: نماتدها دارای طیف وسیعی از منابع غذایی می باشند. آنها گرچه قادرند از انواع مواد غذایی استفاده کنند ولی معمولاً‌ سعی می کنند خود را با منابع غذایی معینی سازگار کنند. از نظر تغذیه و میزبان نماتدها به گروههای زیر تقسیم می شوند:

1. نماتدهای گوشتخوار و شکارچی Carnivorous و Pradator

2. نماتدهای گیاهخوار Phytophagous

3. نماتدهای همه چیزخوار Ominivorous

4. نماتدهای ساپروفیت (آزاد زی) Saprophagous

5. نماتدهای قارچ خوار Mycophagous

6. نماتدهای میکروب خوار Microphagous

7.نماتدهای انگل جانوری Animal parasite

قبل از اینکه به بررسی تغذیه در نماتدهای پارازیت گیاهی بپردازیم لازم است که سیستم گوارش نماتدها را به صورت خلاصه بررسی نمائیم. دستگاه گوارش:

در نماتدها این دستگاه لوله مستقیمی است که از روزنه دهان شروع و به مخرج منتهی می گردد. این دستگاه برحسب نوع تغذیه و شرایط محیطی تغییر پیدا می کند. به همین خاطر اختلاف به وجود آمده در این دستگاه در شناسایی نماتدها به خصوص در سطوح بالا (رده یا راسته) اهمیت زیادی دارد. در واقع این دستگاه در نماتدهای شکاری برای شکارکردن، در نماتدهای پارازیت برای زندگی پارازیتی و در نماتدهای آزاد برای زندگی ساپروفیتی سازش یافته است.

 

 دستگاه گوارش شامل:

1.  روزنه دهان و لب های اطراف آن

2.  محفظه دهانی

3.  مری

4. روده، رکتوم، کلواک و مخرج

Stylet

نماتدهای پارازیت نباتی در قسمت دهان عضو نیزه مانند به نام Stylet یا خرطوم دارند که هنگام تغذیه عضو مزبور را به داخل نسج فرو کرده و شروع به تغذیهمی نمایند. در ضمن در موقع تغذیه ماده مخصوص از بزاق خود ترشح می کنند که به وسیله Stylet وارد گیاه کرده و در نتیجه، آن را قابل حل و هضم می نمایند.

در نماتدهای راسته Tylenchida که شامل اکثر گونه های پارازیت گیاهی می باشند Stylet از جوش خوردن و به هم پیوستن قطعات کوتیکولی تغییر شکل یافته در حفره دهانی به وجود می آید و به همین علت به آن Stomata Stylet می گویند. در وسط این Stylet مجرای باریکی وجود  دارد که این مجرا به مجرای مری متصل می شود و مواد غذایی می توانند از آن عبور کنند ولی باکتریها و ویروسها نمی توانند از داخل آن عبور کنند، به همین دلیل هیچ نماتدی از این راسته ناقل ویروس نیست.

در نماتدهای راسته Dorylaimida که از رده Adenophorea هستند، استایلت به وسیله یک سلول مخصوص در قسمت جلویی مری ایجاد می شود. به همین دلیل به آن Odontostylet می گویند که استایلتی است که توسط یک سلول در مری تولید می شود و سپس به سمت حفره دهانی هدایت می شود.

در نماتدهای راسته Dorylaimida در مراحل مختلف پوره گی همیشه یک استایلت ذخیره ای وجود دارد. در خانواده Longidoridae که شامل Longidorous و Xiphinema است. استایلت بلند و سوزنی است در جنس Trichorous استایلت از تغییر شکل دندان خاص بزرگی به نام Mural به وجود می آید. به این استایلت Onchio stylet می گویند که یک استایلت توپر است.

معرفی نماتدهای پارازیت گیاهی الزاماً خورنده گیاهان هستند و برای توسعه
و رشد مواد غذایی را بدست می آورند. تولید مثل آنها وابسته به سیتوپلاسم سلولهای زنده گیاه می باشد. سازش تکاملی آنها برای تغذیه گیاهی با گسترش لبهای میان تهی آنها همراه است. Stylet ساختمان برجسته و مهم برای تغذیه این نماتدها می باشد، که نشانه مورفولوژیکی و تغییرات حلق نشانه خوبی از این نماتدها است. همچنین هنگام تغذیه از گیاهان، نماتدهای پارازیت گیاهی برای نفوذ به دیواره سلولی و تزریق ترشحات آنزیمی به داخل سلول گیاهی از Stylet استفاده می کند. سوراخ میانی استایلت برای قورت دادن مواد غذایی سیتوپلاسم می باشد.

نماتدهای درون بافت ریشه همچنین از استایلت شان برای برش و بازکردن و یا تزریق ترشحات، برای انحلال یا ضعیف کردن دیواره سلولی یا تیغه میانی استفاده
می‌کنند. سلولهای غدد ترشحی داخل حلق منبع عمده ترشحات پیچیده در گیاهان گرفتار می باشد. این سلولهای بزرگ غدد به طور قابل ملاحظه ای در نماتد ظاهر
می شود. ترشحات نماتدهای فعال در حال تغذیه از سلولهای گیاهی موجب تغییر فضای تغذیه می شوند.

 

ادامه نوشته

فوايد کود سبز

کود سبز یک روش دیرینه کشاورزی است که استفاده از آن فواید زیادی را به همراه دارد . یک هکتار کود سبز معمولا بین 25 تا 50 تن شاخه ، برگ و انساج گیاهی تازه تولید می کند و این بقایا را وارد خاک می کند که خود حدودا برابر با 10 تا 20 تن کود حیوانی بود که این مقادیر حدود 1تا 2 تن هموس به خاک بیافزاید .

یکی از مهمترین فواید کود سبز بهبود خواص فیزیکی خاک می باشد . بالا رفتن هموس باعث تشکیل خاک دانه ها می شود و لوله های مویین خاک بیشتر شده و تهویه و نفوذ پذیری خاک را افزآیش می دهند . کود سبز از دو طریق بر میزان تلفات ناشی از آب شویی تاثیر می گذارد یکی از طریق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و دیگری از طریق جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آبها ، در صورتی که محصول دارای سایه انداز (کانوپی ) گسترده باشد و سطح خاک را به طور کامل بپوشاند  ،‌ تعرق مکانیزم اصلی اتلاف رطوبت خاک خواهد بود . اتلاف رطوبت خاک از راه تعرق موجب کاهش نفوذ آب به پایینتر از محدوده ریشه شده و در نتیجه میزان تلفات ناشی از آب شویی را کاهش می دهد .

از برخورد مستقیم قطرات باران با خاک جلوگیری کرده و مانع از دیس پرس خاک توسط قطرات باران می شوند و هچنین از طریق بهبود خاک دانه ها نیز باعث جلوگیری و مقاومت خاک در برابر دیس پرس می شوند این گیاهان از فرسآیش بادی نیز به وسیله پوششی که در روی خاک دارند جلوگیری کرده و همچنین به وسیله این پوشش مانع از تشکیل روا ناب شده و آب جذب شده توسط خاک را افزآیش می دهند . بقولات به خاطر رشد ریشه ای زیادی که دارند می توانند مواد غذایی شسته شده که عمدتا کلسیم و ازت است را که در لایه های پایین تر خاک هستند جذب کرده در خود نگهداری کنند و بعد از برگرداندن آنها به خاک آنها را در لایه های سطحی رها سازند و آنها را مجددا به جریان می اندازند و در نتیجه بر قابلیت دسترسی و استفاده از این عناصر توسط محصولات بعدی تاثیر می گذارند .

موردی دیگر  از فواید کود سبز در زمین های است که به خاطر کمبود اکسیژن خاک مشکل دینیتریفیکاسیون دارند . وجود شرایط بی هوازی در خاک ،‌ که لازمه انجام فرآیند دینیتریفیکاسیون است ، می توان ناشی از رطوبت زیادی خاک باشد ؛ زیرا چنین وضعیتی مانع ورود اکسیژن (O) به خاک می شود .البته ، میزان رطوبتی که خاک دریآفت می نماید بستگی به شرایط اقلیمی منطقه دارد. شیب زمین ، پوشش گیاهی ‿، و بآفت و ساختمان خاک نیز از جمله عوامل موثر بر میزان رطوبت خاک بوده و از این رو توان انجام دینیتریفیکاسیون در آن را تحت تاثیر قرار می دهند . استفاده از کود سبز با بهبود ساختمان خاک و ایجاد تهویه مناسب می تواند تاثیر مثبتی بر زهکش خاک داشته باشد و با تاثیر مطلوب بر ساختمان خاک ظرفیت اکسیژن پذیری آن را افزآیش داده و همچنین با تعرق مقداری از آب را به صوت بخار از زمین خارج کرده و از این رو موجب کاهش میزان دینیتریفیکاسیون می شوند

یکی دیگر از فواید کود سبز افزآیش ازت خاک است البته این در موردی صادق است که گیاه مورد استفاده لگوم باشد . نیتروژن برای هر گیاه لازم است تا بتواند رشد کند . سالانه 110 میلیون ازت برای تولید غذا در جهان استفاده می شود ولی تنها قسمت کمی از این مقدار توسط کودهای شیمیایی جایگزین می شود . قسمت عمده این ازت توسط لگوم ها جایگزین می شود . لگوم ها تقریبا تنها گیاهانی هستند که می توانند مشکل ازت را با توجه منبع نامحدود ازت که همان جو است رفع کنند. در صورت در تناوب قرار ندادن این گیاهان با غیر لگوم ها مجبور به جایگزین کردن ازت خاک توسط کود شیمیایی هستیم که منبعی محدود و  تولید آن به انرژی زیادی نیاز دارد که مشکلات زیست محیطی زیادی به دنبال دارد .

گیاهان لگوم با توجه به رابطه همزیستی که با باکتری های تثبیت کننده ازت دارند منبع خوبی برای افزآیش ازت خاک هستند این باکتری ها که شامل انواع ریزوبیوم ها هستند می توانند ازت موجود در جو را به صورت قابل جذب برای گیاه در آورده و در عوض مقداری از گیاه مواد غذایی که عمدتا قندها هستند برای ادامه زندگی خود دریآفت کند که با توجه به مقدار ازتی که به گیاه می دهد این مقدار قند قابل مقایسه نیست . گیاه این مقدار ازت را در طول دوره رویش خود جذب کرده و بعدا به زمین بر می گرداند البته تنها ازت نیست که این مسیر را طی می کند بلکه عناصر دیگری مثل فسفر ، کلسیم و عناصر کم مصرف نیز توسط گیاه از لایه های زیر زمین جمع آوری شده و به قسمتهای فوقانی می دهد همچنین این سیکل از شستشوی مواد غذایی در طول فصل رویش جلوگیری می کند .

در حقیقت کودهای سبز چه لگوم و چه غیر لگوم باشند مانند یک گاو صندوق عمل می کنند که مواد غذایی را در زمانی که گیاه محصول در زمین نیست در خود نگهداری کرده و آنرا بعدا در اختیار گیاه محصول قرار می دهند .

آیش تابستانه باعث کاهش مواد آلی خاک می شود چون مواد آلی در این مدت به راحتی  و به سرعت تجزیه می شوند . آیش تابستانه برای خاکها ی غنی از مواد آلی می تواند روش خوبی باشد زیرا با تجزیه مواد آلی و فراهم شدن مواد غذایی مورد نیاز گیاه زمین حاصلخیزی خوبی پیدا می کند .

آیش تابستانه روش خوبی برای کاهش جمعیت علفهای هرز است . و همچنین روش خوبی برای در معرض قرار دادن خاک در برابر انواع فرسایشها . ولی کودهای سبز لگوم نه تنها مواد آلی را افزآیش می دهند و ساختمان خاک را بهبود می بخشند و علفهای هرز آنرا کاهش می دهند باعث حفاظت خاک در برابر فرسآیش نیز می شوند و تنها مشکل آنها کاهش رطوبت خاک است . بنابراین کود سبز می تواند با در تناوب قرار گرفتن خاک را در مدتی از سال که در آیش است بپوشاند . در خاکها یی که از لحاظ رطوبت در محدودیت هستند باید توجه داشت که کود سبز می تواند باعث کاهش رطوبت شود و کاهش رطوبت نیز باعث کاهش عملکرد می شود ولی در مناطقی که بارندگی در حد متوسط و حتی مقداری کمتر هم وجود دارد می توان از کود سبز استفاده کرد . در یک پژوهش آیش تابستانه را با کود سبز مقایسه کردند و مشاهده کردند که بعد از پایان دوره مقدار آب داخل خاک به ترتیب 47 و 31میلی لیتر بود ولی عملکرد دانه گندم پائیز به ترتیب7 تا 5/7تن در هکتار بود این آزمآیش نشان می دهد اگر تا حدودی از رطوبت خاک کاسته می شده ولی کود سبز در این شرایط نیز باعث بهبود عملکرد می شود .

البته در خاکها یی که غنی از مواد آلی هستند نیز کود سبز می تواند مفید باشد از این جهت که این خاکها بیشتر در مناطق پر باران وجود دارند و از لحاظ بارندگی وضعیت مناسبی دارند همچنین در این مناطق هوا نسبتا گرم است . این گرما باعث افزآیش تبخیر از سطح خاک شده و یک لایه خشک را در سطح خاک ایجاد می کند که این لایه در بارندگی بعدی به شدت در معرض دیس پرس قرار می گیرد و متلاشی می شود و باعث بسته شدن لوله های مویین خاک شد و از تهویه و نفوذ پذیری می کاهد و روا ناب را گسترش می دهد که خود مشکلات زیادی به دنبال دارد از این رو کود سبز با پوشش قرار دادن خاک از این مشکل جلوگیری می کند و همچنین چون مقدار بارندگی زیاد است ، برای محصول بعد کمبود رطوبت ایجاد نمی کند .

کود سبز همچنین می تواند دمای خاک را تا حدودی نگهداری کند که این باعث می شود که فعالیت میکروارگانیسم های خاک افزآیش یابد و آنها نیز به نوبه خود باعث حاصلخیزی خاک می شوند .

با توجه به این موارد گلوم ها می توانند جزء بهترین کود های سبز قرار گیرند زیرا جدا از این موارد ازت را نیز به خاک می افزایند که خود عامل مهمی در بالا رفتن عملکرد می شود براساس آزمآیش در آلمان باقلای سفید عملکرد غله را تا 1.5  تن در هکتار و شبدر قرمز تا 1 تن در هکتار افزآیش داد . البته مقدار نیتروژن تثبیت شده توسط این گیاهان بستگی به رقم و گونه مورد استفاده ، مقدار و نوع باکتری های همزیست آنها ، و وضعیت حاصلخیزی خاک و شرایط اقلیمی دارد .

کود سبز معمولا سریع شده بوده و بیشتر از 3 تا 6 هفته از فصل رشد را به خود اختصاص نمی دهد و معمولا زود هم تجزیه می شود .

در آزمایشی دیگر آیش تابستانه و کود سبز شبدر قرمز و نوعی خلر با هم از لحاظ اقتصادی مقایسه شدند که در این آزمآیش هزینه های مصرف شده در عملیات زراعی برای هر کدام از تیمارهای محاسبه شد . در آخر هزینه خالص حاصل از کسر کردن ارزش مقدار ازت بدست آمده از تیمارها را برآورد کردند که در جدول زیر نمآیش داده می دهد .

	آیش	شبدر قرمز	خلر
هزینه ناخالص	20	17.32	34.98
ارزش تثبیت ازت	___	35	11.52
هزینه خالص	20	17.32_	23.46

مقادیر به دلار می باشند.

 

 

در این آزمآیش کارهای هزینه بردار شامل شخم – بذر – بذرپاشی و دیسک است . براساس این آزمآیش شبدر قرمز نه تنها هزینه ناخالص نداشت بلکه به میزان 68/17 دلار در مصرف کود ازته در محصول بعدی صرفه جویی کرد آیش و خلر نیز به ترتیب 20 و 46/23 دلار هزینه برداشتند که با توجه به این که مصرف کود سبز باعث بهبود خاک می شود و این در سالهای متوالی می تواند باعث افزآیش عملکرد شود استفاده از کود سبزی مثل خلر نیز که هزینه بردار است می تواند در محصول بعد باعث افزآیش عملکرد شود .

 

منبع: مرکز مقالات کشاورزی

زراعت پنبه

 

خصوصیات گیاهی:

 پنبه گونه های وحشی زیاید دارد که همگی به جنس Gossypium تعلق دارد . بنظر می رسد که منشأ تمام گونه ها از آفریقای استوائی باشد .

قابلیت شستشو ،‌دوام ، استحکام (‌هنگام خشک و تر بودن ) ،‌قابلیت هدایت بخار آب ، دوام شیمیایی ، نرمی ، قابلیت انعطاف و سهولت آب رفتن یا تجمع اولیه از خصوصیات الیاف پنبه می باشد .

بیشتر ارقام زراعی از گونه G.hirsutum می باشد .

پنبه گیاهی است ذاتاً چند ساله که بصورت گیاهی یکساله مورد زراعت قرار می گیرد .

پنبه دارای ریشه مستقیمی است که به سرعت زیادی به اعماق خاک نفوذ می کند .

میوه بصورت کپسول یا غوزه است .

 

سازگاری:

پنبه گیاهی است گرما دوست که به هوای گرم و یک فصل رشد بدون یخبندان حداقل ۲۰۰ روزه محتاج است . پنبه به آفتاب فراوان نیاز دارد . کمبود نور موجب افزایش رشد سبزینه ای و نقصان تولید غوزه می شود .

 

ارقام:

 بیشتر ارقامی که امروزه در جهان کاشته می شود به گونه G.hirsutum تعلق دارد .

 

تناوب زراعی:

 پنبه به عنوان اولین محصول وجینی پس از گیاهان علوفه ای چند ساله ،‌کود سبز و یا کود حیوانی فراوان ( ۳۰ الی ۵۰ تن در هکتار ) قرار می گیرد .

پنبه از محصولاتی است که می توان آن را طی چند سال مداوم در یک زمین کاشت بدون آنکه عملکرد آن نقصان یابد .

مثالهایی از تناوب پنبه عبارتند از :‌

یونجه ـ پنبه ـ ذرت ـ گندم ـ آیش

کود سبز ( خلر ، منداب ، شنبلیله ، لوبیا روغنی و یا شبدر ) ، پنبه ـ حبوبات ـ گندم

کود سبز ( خلر ، چاودار، ماشک ) ، پنبه

پنبه ـ آیش ـ گندم

پنبه ـ آیش

 

کود شیمیایی:

تولید هر تن وش ( دانه همراه با الیاف ) موجب خروج ۳۲ تا ۴۶ کیلو ازت ،‌۱۲ تا ۱۵ اکسید فسفر ، ۳۲ تا ۴۳ کیلو اکسید پتاسیم ، ۳۰ الی ۴۰ کیلو اکسید کلسیم (cao) و ۸ تا ۱۰ کیلو منیزیوم (Mgo) از زمین می گردد . بطور معمول ۹۰ الی ۱۵۰ کیلو ازت ، ۹۰ تا ۱۲۰ کیلو فسفر و در صورت کمبود پتاسیم ۵۰ تا ۶۰ کیلو اکسید پتاسیم در هکتار بکار می برند .

 

تاریخ کاشت:

حداقل درجه حرارت برای جوانه زدن بذر پنبه حدود ۱۵ درجه سانتی گراد می باشد . بهترین درجه حرارت برای جوانه زدن و رشد گیاهچه پنبه حدود ۳۴ درجه سانتی گراد است .

میانگین درجه حرارت شبانه روزی هوا به حداقل ۱۵ درجه سانتی گراد رسیده .

 

روش کاشت:

 بذر سالم پنبه می تواند تا ۱۱ سال قوه نامیه خود را حفظ نماید مشروط بر آنکه در شرایط مساعدی نگهداری شود .

چنانچه درصد جوانه زدن بذری از ۸۰ درصد کمتر باشد بایستی از کشت آن خودداری شود .

مساله دیگر در کشت پنبه وجود کرک روی پنبه دانه است . کرک نه تنها بر کار دستگاه ردیف کار ایجاد اختلال می نماید بلکه در جذب آب دخالت نموده و جوانه زدن را به تأخیر می اندازد .

برای کرک زدائی می توان از وسایل مکانیکی سانیده استفاده نمود .

اما مواد شیمیایی ماند اسید سولفوریک ( فرو بردن بذر در محلول ۱ نرمال اسید برای ۱۰ تا ۱۵ دقیقه و سپس شستن کامل و خشک کردن بذر ) و یا قرار دادن پنبه دانه تحت تأثیر بخار اسید کلریدریک نتیجه بهتر و کامل تری می دهد و کرکها بهتر حذف می کند .

ادامه نوشته

Bougainvillea گل کاغذی

گل کاغذی (در جنوب ایران: گل بوگن ویلیه)

مشخصات:

اسم علمی گل کاغذی Bougainvillea glabra واز خانواده Nyetaginaceae می باشد. گل کاغذی بومی برزیل است و دارای گونه های مختلف می باشد. ارتفاع این گیاه در گلدان حداکثر در حدود ۲ تا ۵/۳متر است. این گونه کولیتواری دارد که حتی موقعی که کوچک است به گل میرود . برگها نسبتا سبز روشن و تخم مرغی شکل می باشند. گل آذین آن پانیکول بوده و به صورت جامی و انتهایی ظاهر می شوند. گلهای این گیاه زیبا نیست، کاسه گل لوله ای ، زرد و کوچک بوده فاقد جام گل می باشد . ولی دارای براکته‌های رنگین و زیبایی است که اطراف گلهای کرم رنگ را احاطه نموده اند. این گیاه احتیاج به هرس دارد. معمولا در اواسط زمستان باید ۳/۱ شاخه ها را کوتاه کرده و شاخه های ضعیف را حذف نمود. در تابستان می توان این گیاه را در هوای آزاد و کاملا آفتابی قرار داد.

مراقبت:

گل کاغذی به نور زیاد، حرارت زیاد، خاک همیشه مرطوب رطوبت هوای معمولی یعنی ۵۰ تا ۷۰ درصد و خاک قلیایی احتیاج دارد.

کود:

کود مورد نیاز این گیاه را می توان به میزان ۲ گرم در لیتر،هر هفته، از فروردین تا مهر ماه، مورد استفاده قرا داد.

خاک: خاک رس آهکی برای رشد گل کاغذی مناسب است.

 

ازدیاد:

بهترین زمان برای تکثیر این گیاه از اواسط بهار تا اوایل تابستان می باشد. قلمه های انتهایی یا ساقه ای را به اندازه ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر، با یک چاقوی تیز یا قیچی باغبانی، از گیاه مادری جدا کنید. ابتدا قلمه ها را در پودر هورمون ریشه زایی فرو ببرید. سپس هر قلمه را در گلدانی با قطردهانه ۹ سانتیمتر ، حاوی حدود ۲۴ درجه سانتیگراد نگاه دارید. همچنین قلمه باید در شرایط نورمناسب و کافی، ولی دور از تابش مستقیم خورشید قرار گیرند تا از سوختگی و پژمردگی گیاه جلوگیری شود. زمانی که ریشه دهی انجام شد، کیسه پلاستیکی را بردارید و در گلدانی با قطر دهانه ۱۳ سانتیمتر و کمپوست گلدانی با پایه پیت قرار دهید.

ژئوتکنيک

مقدمه:

 

  يکى از علتهاى مهم در وقوع پديده فرونشست زمين , عاملهاى ژئوتکنيکى است. فرونشست ممکن است در اثر پديده تحکيم و تراکم و يا فرسايش و تغييرات حجمى خاکهاى ناپايدار ايجاد ‌گردد.

بطور معمول شکل گيرى فرونشست زمين در يک پهنه وسيع بدليل تراکم رسوبات ريز دانه در اثر پايين رفتن سطح آب زيرزمينى و شکل گيرى نشستهاى محدود محلى بدليل تراکم خاک در اثر بارگذارى و يا حضور خاکهاى ناپايدار است. با اين وجود در بررسى پديده فرونشست از نقش خاکهاى ناپايدار نيز نبايد غفلت نمود. بطور کلى خاکهاى ناپايدار در 5 گروه به شرح زير مى باشند.

 

1) خاکهاى منبسط شونده:

  اين خاکها جزو گروه خاکهاى رسى و بطور معمول مخلوطى از کانيهاى رسى و غير رسى ‌است. مشخصات ژئوتکنيکى اين خاکها توسط بخش رسى آنها کنترل مى‌شود. اين گروه از خاکها داراى مقدار قابل توجهى کانى مونتموريونيت‌اند که با آبگيرى متورم و بر اثر از دست دادن آب منقبض مى‌شود.در رسهاى مونتموريونيتى چرخه‌هاى خشک و مرطوب شدن تغيير متفاوت حجم را به همراه دارد که همين فرايند عامل اصلى خسارت ناشى از اين مواد است.

 

  مقدار کانيهاى مونتموريونيتى موجود در خاک مهمترين عامل در تورم پذيرى آن است. با اين حال عوامل ديگرى نيز چون بافت خاک و مقدار کربناتهاى آن در اين امر سهيم‌اند. برخى از مهمترين عوامل مؤثر در تورم پذيرى رسها عبارتند از:

 

الف- رسها اغلب اندازه کلوئيدى (001/0 ميلى‌متر) دارند. در نتيجه سطح مخصوص، يعنى ميزان سطح پيرامونى دانه ها در واحد حجم بسيار زياد است. با توجه به اين نکته رسها قادرند آب زيادى را به سطح خود جذب نمايند.

 

ب- مقدار کربنات خاک نشانه‌اى از شرايط فيزيکى و شيميايى محيط خاک است. کربناتها در خاک عمدتاً به صورت کلسيت) (CaCO₃ اند. کربناتها نقش سيمان را به عهده دارند و با به هم چسباندن ذرات ريز رس، ذرات و دانه‌هاى درشت‌ترى را به وجود مى‌آورند. در نتيجه اين عمل از قابليت خميرى خاک کاسته شده و در مقابل مقاومت خاک افزايش مى‌يابد.

 

پ- آب و هوا مهمترين عامل محيطى مؤثر بر خاکهاى منبسط شونده است، زيرا اين عامل است که عمق سطح ايستابى و منطقه فعال رطوبت خاک را کنترل مى‌نمايد. مشکل خاکهاى منبسط شونده در اقليمهاى مرطوب، که سطح ايستابى نزديک سطح زمين است، کمتر ديده مى‌شود. در مقابل در نواحى خشک سطح ايستابى در اعماق زياد قرار داشته , درنتيجه تأثير کمى بر مقدار رطوبت خاک در نواحى سطحى دارد.

 

ت- گياهان ممکن است به علت جذب آب بويژه در فصلهاى خشک، کاهش حجم زيادى را در خاکهاى مستعد به وجود آورند.

 

ث-در خاکهاى منبسط شونده واقع در دامنه‌ها ، نوع خاصى از خزش صورت مى‌گيرد. به اين نحو که در خلال تورم خزش ايجاد شده عمود بر شيب دامنه و در خلال انقباض به موازات نيروى گرانى است. در نتيجه مولفه برايند اين دو در جهت شيب دامنه قرار مى‌گيرد. تورم پذيرى خاکهاى رسى را به روشهاى مختلف از جمله با آزمون تورم آزاد مى‌توان سنجيد.

 

2) خاکهاى فروريزنده Hydro-compaction)) :

  اين نوع از فرونشست زمين که به برداشت آب زيرزمينى ارتباط ندارد، زمانى اتفاق مى‌افتد که يک خاک خشک و نرم خيس شود. اين خاکها به محض آنکه از آب اشباع مى‌شوند حجمشان به سرعت کاهش مى‌يابد. اين خاکها در طبيعت اغلب به صورت نيمه اشباع يا خشک يافت مى‌شوند و مانند خاکهاى منبسط شونده تا زمانى که رطوبت خاک تغيير نکند، مشکلى ايجاد نمى‌کنند. خاکهاى فروريزنده اغلب مصالحى در حد ماسه ، لاى و رس هستند که در محيطهاى خشک در پاى دامنه کوهها بر جاى گذارده شده‌اند. اين خاکها که به صورتى نيمه‌ پايدار ته‌نشين شده‌اند، بر اثر آبگيرى و اشباع به صورت ناپايدار در مى‌آيند. به نظر مى‌رسد که ساخت خاک در حالت نيمه اشباع، به علت کشش سطحى آبى که در محل تماس بين ذرات قرار دارد، پابرجاست. بر اثر آبگيرى و اشباع خاک منافذ از آب پر شده و کشش سطحى صفر مى‌شود و خاک فرو مى‌ريزد.

 

  اين خاکها وقتى خشک‌اند بارهاى زيادى را  تحمل مى کنند ولى زمانى که در نتيجه نفوذ آب خيس شوند , فرونشست قابل ملاحظه‌اى نشان مى‌دهند. بطورى که در آنها تراکم به ميزان 25 درصد غيرعادى نمى باشد. اگر خاک بطور نسبى عميق باشد ، اين عمل مى‌تواند فرونشست چند مترى را سبب شود.

آبى که سبب متلاشى شدن ساختمان خاک مى‌گردد ممکن است از کانال‌هاى جديد آبيارى، مزارع تحت آبيارى، جريان سطحى حاصل از بارندگى روى جاده‌ها و پشت‌بام‌ها، جمع‌کردن آب به وسيله سدها و خاکريزها و غيره تأمين گردد. اختلاف ميزان فرونشست بين پهنه هاى خيس شده ، يا  بين پهنه هاى خيس شده و خيس نشده، خسارت را افزايش داده , حتى ممکن است باعث ايجاد شکاف‌هايى (Fissure) در سطح زمين گردد.

 

3) خاکهاى روانگرا :

  خاکهاى مستعد روانگرايى (Liquefaction) ماسه‌هاى ريزدانه و لايهايى (Silt) هستند که از تراکم کمى برخوردار بوده , بطور معمول به حالت اشباع مى‌باشند. در صورتى‌که اين خاکها تحت تأثير بارگذارى لرزشى مانند زمين‌لرزه‌هاى طبيعى يا زمين‌لرزه‌هاى القايى قرار گيرند , به سرعت متراکم مى‌شوند. متراکم شدن سريع باعث افزايش ناگهانى فشار آب بين منفذى مى‌گردد که در نتيجه آن مقاومت برشى به سرعت کاهش مى‌يابد، تا حدى که گاه مقاومت برشى به صفر رسيده , خاک مانند مايعات جريان مى‌يابد.

 

4) رسهاى سريع(Quick Clay) :

 رسهاى سريع يا رسهاى حساس بطور معمول نهشته‌هاى يخچالى در حد رس هستند که در کشورهاى اسکانديناوى و در امتداد رودخانه سن لوران در شرق کانادا يافت مى‌شوند. سازوکار گسيختگى اين خاکها هنوز مورد بحث است. بررسيهاى آزمايشگاهى نشان داده است که پودر سنگ غنى از کوارتز با يک رطوبت ثابت مى‌تواند هم به صورت مايع و هم به صورت جامد عمل کند. اين ويژگى با سرعت تنجش نمونه کنترل مى‌شود. به اين ترتيب که در سرعتهاى کم تنجش به صورت جسم جامد و در سرعتهاى زياد تنجش (ضربه) , به صورت مايع رفتار مى‌کنند.

 

5) خاکهاى آلى(Peat) :

  خاک‌هاى آلى همچون پيت‌ها و مواد تورب دار، اغلب خاکهاى کشاورزى خوبى را تشکيل مى‌دهند . سطح آزاد آب در اين خاکها ممکن است بسيار بالا و جهت امور زراعى نيازمند زهکشى باشد. وقتى سطح آزاد آب در چنين خاکهايى توسط زهکشى پايين مى رود , فرونشست نه تنها در نتيجه افزايش فشار بين دانه اى , بلکه به علت انقباض (در موقع ازدست دادن آب) و بيواکسيداسيون مواد آلى به وسيله ميکروارگانيسم‌ها  ( وقتى اکسيژن اتمسفرى در خاک به طرف عمق حرکت مى‌کند ) نيز مى تواند بوقوع پيوندد . خشک شدن خاک‌هاى آلى آن ها را در مقابل فرسايش بادى و آتش آسيب پذير مى‌سازد. خاکهاى آلى اغلب داراى عمق محدودى هستند. زهکشى چنين خاکهايى براى کشاورزى ممکن است منجر به نابودى کامل آنها گردد.

 

  بسيارى از نشست هاى محلى و محدود زمين در پهنه تهران مى تواند در رابطه با وجود خاکهاى ناپايدار و مشکل آفرين باشد . ولى احتمال شکل گيرى فرونشست تهران با چنين اندازه و ويژگيهايى در اثر وجود اين خاکها بسيار ضعيف است. با اين وجود در ادامه بررسيها نقش خاکهاى ناپايدار و مشکل آفرين با تفصيل بيشترى مورد توجه قرار خواهد گرفت.

ادامه نوشته

مفاهيم خاک

  آيا می‌توان چيزی را تصور نمود که برای بشريت مفهومی با ارزش‌تر از خاک داشته باشد؟

  ارتباط بسيار نزديک تمدنهای گذشته با خاک بحدی زياد بوده است که واژه خاک حتی در جملات مربوط به آفرينش و خلقت بشر هم همانند جمله زير تجلی يافته است:

 « خداوند انسان را از خاک آفريد و آنگاه به او جان بخشيد»

  حرمت خاک و زمين چه در روزگاران گذشته و چه در حال حاضر برای بشر بس والا بوده است.

  بنا به گفته‌ای « تاروپود زندگی بشر در کارگاههای خاکی که از گوشه‌ها و زوايای آن بوی گل استشمام می‌گردد، بافته شده است. » حتی امروز هم تعداد بسيار زيادی از جمعيت کره زمين به زراعت اشتغال داشته و برای تأمين غذا و پوشاک با خاک در ارتباط تنگاتنگ بسر می‌برند.

  خاک محيطی طبيعی است جهت حفظ و رشد نبات، اين مهمترين تعريفی بوده است که از آغاز پيدايش کشاورزی برای خاک وجود داشته، لکن با ايجاد شهرها اهميت خاک به عنوان شالوده راهها و ساختمانها از ديدگاه مهندسی نيز شناخته شد.

  در حال حاضر خاک برای بسياری از مصارف مهندسی از جمله دفن زباله‌ها و مواد زائد ديگر مورد استفاده قرار می‌گيرد.

  مفهوم خاک از نظر مهندسی ازخيلی قبل يعنی از اواخر قرن هيجدهم به وسيله زمين شناسان ارائه گرديده است، در اين تعريف خاک صرفاً مخلوطی از سنگهای هواديده قسمت سطحی پوسته زمين يا رگوليت(Regolith) می باشد در اواخر قرن نوزدهم خاک شناسان تعريف جامع‌تری از خاک ارائه داده و خاک را به منزله يک توده طبيعی متشکل(Organized Natural Body) تعريف نموده‌اند

ادامه نوشته

وزن مخصوص حقیقی خاک

•   عبارت است از وزن ذرات خاک در واحد حجم آن و واحد آن گرم بر سانتی متر مکعب است.
  

    بر خلاف وزن مخصوص ظاهری فضای بین ذرات ارتباطی با وزن مخصوص حقیقی خاک ندارد.

    وزن مخصوص حقیقی خاک ها بین 60/2 تا 75/2 گرم بر سانتی متر مکعب نوسان دارد که به طور متوسط 65/2 گرم بر سانتی متر مکعب است. این وزن تقریباً ثابت است چون اغلب کانی های موجود در خاک دارای وزن مخصوص در همین محدوده می باشند. فقط در صورت وجود بعضی از کانیها مثل تورمالین، ماگنتیت و یا هورن بلند ممکن است وزن مخصوص حقیقی این خاکها به بیش از 75/2 هم برسد علاوه بر این چون مواد آلی سبک تر از مواد معدنی خاک است. بنابراین خاک های که محتوی مقدار نسبتاً زیادی مواد آلی است دارای وزن مخصوص حقیقی کمتر است و روی همین اصل وزن مخصوص حقیقی خاک های سطح الارض همیشه کمتر از خاک های تحت الارض است.
  وزن مخصوص برابر است با وزن مطلق خاک تقسیم بر حجم حقیقی خاک

  D' = ( P' ⁄ V' )

   

  'D = وزن مخصوص ظاهری بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب
  'V = حجم خاک خشک شده در 105 درجه سانتی گراد در حالت طبیعی بر حسب سانتی متر مکعب
  'P= وزن خاک خشک در 105 درجه سانتی گراد در حالت طبیعی بر حسب گرم
  
  باتوجه به وزن مخصوص حقیقی و وزن مخصوص ظاهری و با استفاده از فرمول ذیل می توان مقدار درصد خلل و فرج خاک را اندازه بگیرید.

  			وزن مخصوص ظاهری
  درصد خلل وفرج خاک	=   100	×		- 100
  			وزن مخصوص حقیقی

   

ادامه نوشته

تراکم خاک

  ذرات معدني، آب و هوا به هنگام تشكيل توده خاك ممكن است به فرمهاي مختلفي در كنار يكديگر قرار گيرند ترتيب قرار گرفتن اين اجزاء خصوصاً ذرات خاك را نسبت به يكديگر ساختمان خاك مي نامند. به طور كلي تعداد، انواع وضع قرار گرفتن اجزاء متشكله خاك ممكن است به بينهايت برسد اما از نظر مطالعه اين انواع را در حالت كلي مي توان در سه گروه زير طبقه بندي نمود:

  -ساختمان خاكهاي غير چسبيده

  -ساختمان خاكهاي چسبنده

  -ساختمان اسكلتي يا ساختمان خاكهاي مركب

 

ساختمان خاكهاي غير چسبنده:

  اين خاك ها معمولاً مركب از ذرات نسبتاً درشت و غير چسبنده بوده و شكل آنها اغلب كروي يا شبه كروي يا چند وجهي با ابعاد تقريباً مساوي مي باشد اين خاكها شامل شن، ماسه و سيلت درشت بوده و از نظر ساختماني شامل انواع زير مي باشند:

 

ساختمان دانه اي:

  در اين نوع ساختمان خاك، ذرات درشت شن و ماسه و سيلت به قطر بيش از 02/0 ميليمتر به هنگام رسوب در آب به صورت مجرد و مستقل از ساير ذرات ته نشين مي شوند وزن اين ذرات باعث مي شود كه آنها سريعاً رسوب كرده و در ميان ساير ذرات به وضعيت تعادل قرار گيرند، در اين تعادل نيروي وزن تنها نيروي موثر است. بسته به وضع قرار گرفتن ذرات بر روي يكديگر درجه تراكم توده خاك تغيير خواهد كرد چنانچه اين ذرات كروي و با قطر كاملاً مساوي فرض شوند درجه تراكم آنها داراي دو حد نهائي خواهد بود، يكي بالاترين حد تراكم است كه در آن ذرات به وضعي قرار مي گيرند كه نسبت تخلخل به حداقل مي رسد حالت ديگر پايين ترين حد تراكم است كه در آن نسبت تخلخل حداكثر مي باشد.

 

  ماسه اي كه در حالت سست قرار گرفته باشد به هنگام تغيير شكل كاهش حجم پيدا نموده و ذرات طوري بر روي يكديگر مي غلتند كه خاك متراكم تر شود. بالعكس در مورد ماسه متراكم تغيير شكل توده خاك با افزايش نسبت تخلخل و افزايش حجم همراه خواهد بود اين تغيير نسبت تخلخل تاثير قابل ملاحظه اي بر روي پايداري خاكهاي غير چسبنده دارد سازه هائي كه بر روي ماسه غير متراكم سست ساخته شوند ممكن است چنانچه تغييري در حالت ماسه پديد نيايد پايدار باقي بمانند اما به محض ايجاد يك حركت ارتعاشي حاصل از انفجار، زلزله يا هر عامل ديگر ذرات ماسه به وضعيت متعادل تر تغيير مكان داده و ناگهان حجم لايه ماسه كاهش مي يابد و نشست ناگهاني حاصل مي شود اين خطر در مورد ماسه هاي غير متراكم همواره وجود دارد.

 

  خاكهاي ماسه اي ريز دانه در حالت غير متراكم و اشباع نيز بسيار ناپايدارند بخصوص وقتي كه بعنوان خاكريز مورد استفاده قرار گيرند. در اين نوع خاكهاي ريز دانه و اشباع چنانچه يك حركت ضربه اي يا ارتعاشي ناگهاني رخ دهد ذرات ماسه به وضعيت تعادل جديد غلتيده و حجم خلل و فرج آنها كاسته مي شود از سوي ديگر آب موجود در داخل اين خلل و فرج به علت غير قابل تراكم بودن تحت فشار قرار مي گيرد و تقريباً همه بار وارده را متحمل مي شود. همچنين چون نفوذ پذيري خاك به اندازه اي نيست كه آب تحت فشار سريعاً بتواند از خاك خارج شود لذا فشار موثر بين ذرات ماسه حذف شده و مقاومت برشي توده خاك از بين مي رود و ناگهان توده خاك بدون هيچگونه مقاومت برشي به صورت مايع در آمده و موجب تخريب سازه ساخته شده بر روي خاك مي گردد. اين پديده همانطور كه قبلاً نيز گفته شد در اصطلاح روانگرائي ناميده مي شود بدين ترتيب از بحث فوق ديده مي شود كه هر چه تراكم خاك بيشتر باشد پايداري آن بيشتر خواهد بود.

ادامه نوشته

مکانیک ماشین های کشاورزی

مقطع کارشناسی/مکانیک ماشین های کشاورزی 

 

درس های عمومی

 

معارف اسلامی1، فارسی عمومی، انگلیسی عمومی، معارف اسلامی2، اخلاق و تربیت اسلامی، تربیت بدنی1، تاریخ اسلام،تربیت بدنی2، انقلاب اسلامی و ریشه های آن، متون اسلامی، اندیشه اسلامی1، اندیشه اسلامی2، انسان در اسلام، حقوق اجتماعی و سیاسی در اسلام، فلسفه اخلاق، آیین زندگی، عرفان عملی در اسلام، انقلاب اسلامی ایران، آشنایی با قانون اساسی، اندیشه سیاسی امام خمینی، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، تاریخ تحلیلی صدر اسلام، تاریخ امامت، تفسیر موضوعی قرآن، تفسیر موضوعی نهج البلاغه، اخلاق اسلامی

 

درس های پایه

 

مبانی و برنامه نویسی کامپیوترمهندسی، ریاضی عمومی1، معادلات دیفرانسیل، ریاضیات عمومی2، آمار و احتمالات، شیمی عمومی پایه، فیزیک1 کشاورزی، فیزیک2 کشاورزی

 

درس های اصلی

 

مکانیک سیالات، مساحی و نقشه برداری، آبیاری عمومی، خاکشناسی عمومی، زراعت عمومی، طرح آزمایشهای کشاورزی1، اقتصاد کشاورزی و تعاون، استاتیک، دینامیک، ترمودینامیک، مقاومت مصالح1، نقشه کشی صنعتی1، علم مواد، مقاومت مصالح2، فیزیک و مکانیک خاک 

 

درس های تخصصی اجباری

 

عملیات کشاورزی، ماشینهای خاکورزی، ماشینهای کاشت و داشت، ماشینهای برداشت، عملیات کارگاهی، مکانیزاسیون کشاورزی، سمینار، کارآموزی، پروژه کارشناسی، موتورهای احتراقی،

مبانی روشها و ابزاراندازه گیری، مکانیک تراکتور و ماشینهای کشاورزی، اصول طراحی اجزا ماشین1، مبانی برق

 

درس های تخصصی انتخابی

 

پمپها و ایستگاههای پمپاژ، اقتصاد مهندسی، سیستمهای هیدرولیک در ماشینها، ماشینهای تسطیح اراضی، الکترونیک1، مهندسی فرآوری محصولات کشاورزی، منابع انرژی های تجدید پذیر، نقشه کشی صنعتی2، اصول مهندسی ماشینهای کشاورزی، اصول طراحی اجزا ماشین2، کارگاه برق، زبان تخصصی

 

*مقطع کارشناسی ارشد 

درس های عمومی

 

انگلیسی ویژه 

 

درس های الزامی:

 

ریاضی مهندسی ‏‏روشها و ابزار اندازه گیری، طراحی ماشینهای کشاورزی، سمینار کارشناسی ارشد1، پایان نامه

 

درس های انتخابی

 

خواص بیوفیزیکی محصولات کشاورزی، دینامیک ماشین، مقاومت مصالح تکمیلی، تکنولوژی انتقال مواد کشاورزی، ، رابطه ماشین و خاک، آزمون و ارزیابی ماشینهای کشاورزی،تحلیل سیستمهای مکانیزه کشاورزی ، رابطه انسان و ماشین، روش اجزا محدود، برنامه نویسی کامپیوتر

 

مقطع دکترا

درس های الزامی:

 

ریاضی پیشرفته مهندسی، اجزاء محدود

 

دروس انتخابی:

 

مباحث نوین در ماشین های کشاورزی پیشرفته،تکنولوژی پس از برداشت، مکانیک محیط های پیوسته، رفتار مکانیکی مواد کشاورزی، اتوماسیون ماشین های کشاورزی، شیبه سازی و مدل سازی ریاضی، تنوری الاستیسیته، طراحی ماشین های کشاورزی پیشرفته، سیستم های کنترل خودکار، مکاترونیک کاربردی، دینامیک خاک کشاورزی، کشاورزی دقیق، طراحی سیستم های تبدیل انرژی های نو، ماشین بینایی، هوش مصنوعی، روش اجزاء محدود پیشرفته، خزش – خستگی و شکست    ِ 

كرم برگ خوار چغندر Spodoptera exigua

مبدا:

 

كرم برگ خوار چغندر قند در جنوب شرقی آسیا است و برای اولین بار در سال 1876 در شمال آمریكا كشف شد ودر زمستانهای سخت فعالیت آن محدود میشود.   

 

 سیكل زندگی:

 

فعالیت فصلی به طور قابل ملاحظه ای طبق آب و هوا تغییر میكند در مكانهای گرم مثل فلوریدا تمام مراحل سیكل زندگی میتواند در سال اتفاق بیافتد. بنابراین به سرعت توسعه می یابد ولی در ماههای زمستان تكثیر كاهش می یابد.

 

سیكل زندگی در طی 24 روز میتواند تكمیل شود ودر5 ماه تابستان در فلوریدا تا شش نسل هم میتواند فعالیت داشته باشد.

 

تخم:

 

تخمها به صورت دسته جمعی از 50 الی 150 عدد درهر دسته گذاشته میشود و تولید تخم در حد نرمال بین300-600 عدد برای هر پروانه ماده است تخمها معمولا در سطح زیرین برگ و اغلب نزدیك جوانه ها گذاشته میشود .

 

رنگ تخمها سفید تا مایل به سبز است و توسط یك قشر مایل به سفید كه نمای كرك دار یا سپر مانند دارد  پوشش میدهد و تخمها به فاصله 2-3 روز در هوای گرم تفریخ میشوند .

 

لارو:

 

به طور نرمال 5 سن لاروی دارد و سنین بیشتر گاهی اتفاق می افتد طول دوره هر سن لاروی تحت شرایط گرمای تابستان از 2.3- 2.2 – 1.8 -1.5 تا 3.1 به ترتیب گزارش شد ه است.

 

رنگ لاروها به رنگ سبز كمرنگ یا زرد در سنین 1 تا2 ودر سن 3 نوار كمرنگی ظاهر میشود و در سن چهارم در قسمت پشت تیره تر هستند و نوار تیره جانبی گسترش می یابد و در سن پنجم لارو در ظاهر كاملا تغییر میكند و بدن لارو عاری از مو است.

 

شفیره:

 

شفیرگی درون خاك اتفاق می افتد . حفره از ماسه و خاك ساخته میشود كه به وسیله ترشح مایعات دهان به یكدیگر چسبیده و ضمن خشك شدن سفت  و سخت می شوند.

ادامه نوشته

پوکی و تخلخل

تعریف

 

پوکی یا تخلخل عبارت است از تمامی فضاهای خالی موجود در رسوب یا سنگ بوده که به دو صورت مطلق مفید یا موثر بیان می گردد.

 

ریشه لغوی

 

تخلخل یا پوکی در زبان فارسی به معنی فضای خالی است و معادل لاتین آن Porosity می باشد

 

مقدمه

 

پارامتر پوکی یا تخلخل در واقع مورد توجه بسیاری از علوم از جمله شاخه های بسیاری از زمین شناسی و مهندسی سازه ها بوده و هست و برای دست یابی به پارامترهای مهم دیگر بسیار حائز اهمیت می باشد. لذا اهمیت مطالعه و درک چگونگی ایجاد تخلخل و انواع آن و عوامل موثر در آن نمایان می شود.

 

انواع تخلخل

 

پوکی بر پایه زمان تشکیل به دو صورت اولیه و ثانویه بوجود می آید:

الف پوکی اولیه (Primary Porosity):

 

 شامل فضاهای خالی می باشد که در هنگام رسوبگذاری ساخته شده و به اشکال زیر ظاهر می گردد.

 

پوکی بین دانه ای (interpartide): فضای خالی ایجاد شده بین دانه های تشکیل دهنده رسوب یا خاک

 

پوکی درون دانه ای (Intra Particle): این نوع پوکی بیشتر در دانه های کربناته و به صورت حفره در درون اسکلت موجودات ظاهر گشته که اغلب در مراحل دیاژنز توسط سیمان پر می گردند

 

پوکی پناهگاهی (Shelter): طرز قرار گیری دانه های درشت ممکن است به گونه ای باشد که فضای خالی در زیر آنها بوجود آید. مانند حفره موجود در زیر صدف یک نرم تن (دو کفه ای)

 

پوکی رشد چهارچوب (Growth- Framework): اینگونه پوکی در اثر رشد موجودات زنده در محیط آبی و ایجاد فضایی در بین پیکره های آنها بوجود می آید.

 

ب) پوکی ثانویه (Secondry Porosity)

پوکی ثانویه به آن دسته از فضاهای خالی گفته می شود که پس از رسوبگذاری و در اثر فرآیندهای دیاژنز بوجود آمده اند.

 

پوکی بین بلوری (Intra Crystalline): فضای بین بلورهای موجود در سنگ را گویند. بویژه در سنگهای کربناته که در اثر فرآیِند جانشینی دولومیت جانشین کلسیت می گردد. این جانشینی باعث کاهش حجم کانی اولیه و در نتیجه افزایش فضای خالی و پوکی می شود.

 

پوکی روزنه ای (Fenestral): حفره ای است به شکل عدسی، کروی و یا نامنظم که به صورت پراکنده در اثر از دست دادن آب منفذی، تخمیر جلبکها، یا هنگام خشک شدن رسوبات بوجود می آید.

پوکی قالبی (Moldic): در اثر انحلال بخشی از سنگ این گونه پوکی شکل گرفته که درصورتیکه بسیار بزرگ باشد به ان پوکی غاری (Cavern) گویند. این گونه پوکی اغلب در سنگهای کربناته شده می شود

پوکی شکستگی (Fracture) در اثر شکستگی های موجود در سنگ این نوع پوکی شکل می گیرد. عواملی چند، مانند فشردگی(Compaction)، لغزش، زمین ساخت باعث بوجود آمدن آن می شود. به طور کل تخلخل اولیه با اندازه دانه ها رابطه عکس دارد یعنی هر چقدر اندازه دانه ها بزرگتر باشد تخلخل اولیه کمتر خواهد بود و را که در رسها که ریزترین دانه های رسوبی را تشکیل می دهند بیشترین تخلخل مطلق را داریم.

 

تخلخل یا پوکی در زمین شناسی کاربردی (زمین شناسی نفت، آبهای زیرزمینی، زمین شناسی- مهندسی و ژئوتکنیک) از اهمیت ویژه ای برخوردار است. چرا که عامل مهم ذخیره شدن نفت بالا بودن تخلخل مفید در سنگهای مخن و کم بودن آن در سنگهای پوششی مخزن است.

و در آبهای زیرزمینی عامل مهم برای حرکت آبهای زیرزمینی بالا بودن تخلخل مفید است. در مورد زمین شناسی مهندسی تخلخل زیاد کارهای مهندسی را دچار مشکل می کند و به عنوان یک عامل مزاحم تلقی می شود چرا که در یکی از سدهای ایران به نام سدلار به علت عدم توجه مهندسان زیربط به زیاد بودن تخلخل، تقریبا بلا استفاده مانده و آبگیری نمی شود

انیون و کاتیون

دید کلی

 

نیروی پیش برنده یک واکنش یونی ، جاذبه الکتروستاتیکی متقابل یون‌های ناهمنام است. این جاذبه باعث آزاد شدن انرژی شبکه می‌شود. انرژی شبکه، عامل مهمی در تعیین تعداد بار منفی یا مثبتی است که اتم‌ها به هنگام تشکیل یک بلور یونی می‌پذیرند.

 

نامگذاری ترکیبات یونی

 

نامگذاری ترکیبات یونی بر قواعدی چند استوار است. ابتدا از کاتیون (یون مثبت) ترکیب نام برده می‌شود و آنیون (یون منفی) پس از آن ذکر می‌شود.

 

کاتیون

 

بیشتر کاتیونها ، یونهای تک اتمی‌اند که توسط فلزات بوجود می‌آیند. اگر فلز تنها یک نوع کاتیون ایجاد کند، نام یون ، همانند فلز مربوط است. ⁺Na یون سدیم است. یعنی فلز سدیمی که ابتدا بصورت گازی در آمده است و از سدیم یک الکترون با اعمال انرژی یونش گرفته شده است. ²⁺Mg یون منیزیم است. ³⁺Al ، یون آلومینیوم است.

برخی از فلزات بیش از یک نوع کاتیون بوجود می‌آورند. در اینگونه موارد ، با نشان دادن تعداد بار کاتیونها در نامشان آنها را متمایز می‌کنیم. بار این نوع کاتیونها بصورت ارقام لاتین بعد از نام فارسی عنصر قرار داده می‌شود. ⁺Cu ، یون مس (I) و ²⁺Cu ، یون مس (II) است. در روشی قدیمی‌تر برای متمایز کردن دو نوع یون بوجود آمده از یک فلز ، پسوندی به نام فلز افزوده می‌شود. در این روش ، هرگاه نماد فلزی از لاتین مشتق شده باشد، از نام لاتین فلز استفاده می‌شود.

پسوند "- و" برای یون دارای بار مثبت کمتر و پسوند "- یک" برای یون با بار مثبت بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. ⁺Cu ، یون کوپرو و ²⁺Cu یون کوپریک است. ⁺Fe ، یون فرو و ²⁺Fe یون فریک است.

توجه کنید که در روش بالا تعداد بارها بروشنی بیان نمی‌شود و نیز این روش برای فلزاتی که بیش از دو نوع کاتیون تولید می‌کنند، قابل استفاده نیست.

 

آنیون

 

آنیونهای تک‌اتمی از اتم فلزات به وجود می‌آیند. نام آنها از طریق حذف بخش آخر نام عنصر و افزودن پسوند "- ید" به باقیمانده به دست می‌آید. ^-Cl یون کلرید است. ^2-O ، یون اکسید است. ^3-N یون نیترید است. اما ، تمام آنیونهایی که نامشان به "ید" ختم می‌شود تک اتمی نیستند. بلکه معدودی آنیونهای چند اتمی نیز نامشان با این پسوند ختم می‌شود. مثلا ^-CN یون سیانید است. ^-OH یون هیدروکسید است. ^2-O₂ یون پروکسید است.

آنیونهای چند اتمی بسیاری شناخته شده‌اند. بعنوان مثال ^2-O₂ یون پراکسید ، Cr₂O₇^-2 یون کرومات ، SO₃^-2 یون سولفیت و ^3-AsO₄ یون آرسنات است.

 

یون چند اتمی

 

این یون ، یونی است که از چند اتم که با یکدگیر پیوند کووالانسی دارند، بوجود می‌آید. کایتونهای چند اتمی معدودند و دو نوع نمونه متداول عبارت اند از :

• ⁺NH₄ یون آمونیوم و ²⁺Hg₂ یون جیوه (I) یا یون مرکورو.
• یون ²⁺Hg₂ یون جیوه I نامیده شده است. زیرا می‌توان آن را متشکل از دو یون ⁺Hg (که با یکدیگر پیوند کووالانسی دارند) در نظر گرفت.
•  

نام ترکیبات یونی

 

نام ترکیبات یونی ، متشکل از نام کاتیون و پس از آن ، نام آنیون (بصورت لغتی جداگانه) است.

• Fe₂O₃: آهن (II) اکسید یا فریک اسید.
• PbCO₃: سرب (II) کربنات یا پلمبوکربنات.
• NH₄)₂S): آمونیوم سولفید
• Mg(NO₃)₂: منیزیم نیترات
• Cu(CN)₂: مس (II) سیانید یا کوپریک سیانید.

اند و کاتد

مقدمه

پیلی که به عنوان منبع انرژی الکتریکی بکار می‌رود، یک پیل ولتایی یا یک گالوانی نامیده می‌شود که از نام آلساندو ولتا و لوئیجی گالوانی ، نخستین کسانی که تبدیل انرژی شیمیایی به انرژی الکتریکی را مورد آزمایش قرار دادند، گرفته شده است. در این پیل ، نیم پیلی که در آن واکنش اکسیداسیون صورت می‌گیرد، نیم پیل آند و نیم پیلی که در آن واکنش کاهش یا احیا صورت می‌گیرد، نیم پیل کاتد نامیده می‌شود. در ترسیم یک پیل گالوانی ، نیم پیل آند در سمت چپ و نیم پیل کاتد در سمت راست نمایش داده می‌شود.

 

پیل دانیل

در یک دانیل ، نیم پیل سمت چپ شامل الکترودی از فلز روی و محلول ZnSO₄ و نیم پیل سمت راست شامل الکترودی از فلز مس در یک محلول CuSO₄ است. این دو نیم پیل توسط یک دیواره متخلخل از هم جدا شده‌اند. این دیواره از اختلاط مکانیکی محلولها ممانعت می‌کند، ولی یونها تحت تأثیر جریان الکتریکی از آن عبور می‌کنند. واکنش نیم پیل آند به صورت Zn(s) → Zn^{2 +} (aq)+ 2e و واکنش نیم پیل کاتد به صورت (2e + ^{2 +} Cu(aq) → Cu(s است.

 

آند

 

هرگاه الکترودهای روی و مس با یک سیم به هم متصل شوند، الکترونها از الکترود روی به طرف الکترود مس جاری می‌شوند. در الکترود روی ، فلز روی اکسید می‌شود و به صورت یونهای روی در می‌آید. این الکترود ، آند پیل است و الکترونهایی که محصول اکسیداسیون هستند، از این قطب ، پیل را ترک می‌کنند.

 

کاتد

 

الکترونهای ایجاد شده در آند ، از مدار خارجی گذشته به الکترود مس می‌رسند و در آنجا یونهای مس II را کاسته و آنها را به مس فلزی تبدیل می‌سازند. مسی که بدین ترتیب تولید می‌شود، بر روی الکترود سمت راست می‌نشیند. الکترود مس ، کاتد پیل است که در آنجا الکترونها وارد پیل (یا سلول) می‌شوند و کاهش یا احیا صورت می‌گیرد.

ادامه نوشته

مکانیک خاک

دید کلی

 

در علوم مهندسی ، خاک مخلوط غیر یکپارچه‌ای از دانه‌های کانیها و مواد آلی فاسد شده می‌باشد که فضای خالی بین آنها توسط آب و هوا (گازها) اشغال شده است. خاک به عنوان مصالح ساختمانی در طرح‌های مهمی در مهندسی عمران بکار گرفته می‌شود و همچنین شالوده اکثر سازه‌ها بر روی آن متکی است.

بنابراین مهندسان عمران باید بخوبی خواص خاک از قبیل مبدا پیدایش ، دانه بندی ، قابلیت زهکشی آب ، نشست ، مقاومت برشی ، ظرفیت باربری و غیره را مطالعه نمایند. مکانیک خاک شاخه‌ای از علوم مهندسی است که به مطالعه مشخصات فیزیکی و رفتار توده خاکی تحت بارهای وارده می‌پردازد. مهندسی پی ، کاربرد اصول مکانیک خاک در مسائل عملی است.

 

تاریخچه

 

تاریخچه عملیات خاکی را می‌توان به دوره‌های دور تاریخ بشری نسبت داد و آن را با قدمت پیدایش شهرنشینی یکی دانست. حفر قناتها ، کانالهای آبرسانی ، ایجاد پلها و سدهای محکم و سایر بناهایی که آثار آنها در کشورهای دنیا از ده‌ها قرن قبل تا کنون به یادگار مانده است، همه از مواردی است که به نحوی با عملیات خاکی ارتباط دارد.

 

سیر تحولی و رشد

 

توجه به بررسی و مطالعه خاک با یک دیدگاه مهندسی و به منظور تحلیل ریاضی خواص آن ، از قرن 18 میلادی آغاز شد و در واقع اولین بار در عین حال مهمترین رابطه ساده در زمینه مکانیک خاک ، در سال 1773 توسط کولمب یک مهندس ارتشی فرانسه ارائه گردید. این رابطه ساده ، که یک رابطه اساسی در بررسی مقاومت یا عدم مقاومت خاک است عبارت است از:

(τ=c+b_ntan(φ

کارهای بوسینسک در مورد تئوری اجسام الاستیک که در سال 1885 انتشار یافت به ارائه راه حل‌های دقیق در محاسبه تنش‌ها و تغییر شکل‌های درون محیط خاکی منجر گردید و توانست در تحلیل بخش مهمی از مبحث مکانیک خاک ، پاسخگو باشد. دانش مکانیک خاک به صورت مدرن ، در ابتدای قرن حاضر گسترش روز افزونی یافت و مانند سایر علوم مهندسی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت بطوری که در سال 1925 کارل ترزاگی ، استاد دانشگاه هاروارد ، نتیجه تحقیقات خود را به صورت مقاله‌ای ارائه داد و در سال 1943 کتاب «اصول نظری مکانیک خاک» را تدوین و منتشر کرد.

کارل ترزاگی (1963-1883) را به حق بنیانگذار دانش مکانیک خاک نامیده‌اند. در اینجا شایسته است از سهم محققین روسی نیز یادآور گردد، چه پژوهشگرانی چون سیتوویچ در کشور روسیه به موازات دانشمندان غربی در توسعه دادن مبحث مکانیک خاک کارهای زیادی ارائه دادند. نامبرده نیز در سال 1934 کتاب اصول علم مکانیک خاک را منتشر نمود.

امروزه اهمیت دانش مکانیک خاک مانند علوم دیگر روز به روز رو به فزونی است و این بویژه به این علت است که تجربه‌های گذشته در این زمینه بدون گسترش تئوری‌های مطمئن‌تر و راه حل‌های اقتصادی‌تر تکافوی حل مسائل جدید را در عمل نمی‌نماید. به علاوه ، بسط مسائل مبحث مکانیک خاک همراه با توسعه روش‌ها و دیدگاههای جدید در زمینه مکانیک محیط دانه‌ای ، گسترش و افزایش دقت در تحلیل‌های ریاضی و مدل سازی‌ها را در هر دو زمینه الزامی نموده و نیز به نتیجه رسانده است.

ادامه نوشته

فیزیک خاک-بافت خاک

بافت خاک نسبت ذرات شن ، رس و سیلت در نمونه خاک میباشد. خاک از مواد و عناصر مختلف جامد ، مایع و گاز تشکیل شده است . بخش جامد خاک را میتوان به دو بخش معدنی و آلی تقسیم نمود

: بخش معدنی از تخریب سنگها حاصل شده و بیش از 90% مواد جامد را تشکیل میدهد و مواد آلی کمتر از 10% قسمت جامد بوده و از بقایای اندام های موجودات زنده تشکیل میگردد . بین هر سه فاز جامد ، مایع و گاز روابط و تعادل نسبی برقرار است . فاز جامد از مواد آلی و معدنی و فاز مایع از آب و عناصر محلول و فاز گازی از اتمسفر خاک میباشد و نسبت بین این سه فاز ثابت است .
در فاز جامد نسبت درصد وزنی در مواد معدنی 81% و در مواد آلی 2% ، نسبت درصد حجمی در مواد معدنی 49% و در مواد آلی 3% است .
در فاز مایع نسبت درصد وزنی 17% و نسبت درصد حجمی 26% است .
در فاز گازی نسبت درصد وزنی 0% و نسبت درصد حجمی 22% است .
ذرات با قطز بیش از 20 میلیمتر را سنگ ، بین 2-20 میلیمتر را ریگ و کوچکتر از 2 میلیمتر را خاک نرم میگویند .
خاکهای با بافت شنی ، سیلتی و رسی دارای شرایط زیرین است :
خاکهای رسی وقتی است که رس بیش از 40% باشد .
خاکهای سیلتی وقتی است که سیلت بیش از 88% باشد .
خاکهای شنی که شن بیش از 85% را داراست .

اهمیت بافت در کشاورزی:
بافت در تغذیه و رشد و نمو گیاهان نقش مهمی را ایفا میکند . گیاهان رشد کننده در خاکهای شنی آرانی کول نام دارند خصوصیات خاک از نظر بافت و رابطه اش با سایر صفات به قرار زیر است :
1/ خاکهای شنی :قطر دانه ها بین 2 تا 05/0 میلیمتر است . شن از ذرات سیلیکاته خالص یا سیلیس و ذرات آهک مخلوط با کانی هایی مانند کوارتز ، میکا و غیره تشکیل شده است . شن با وجود داشتن قطر نسبتاً درشت ، در تغذیه مهم است ولی خاکهای شنی از نظر حاصلخیزی فقیر بوده و ظرفیت نگهداری آب در آنها کم میباشد . معمولاً خشک و کم آب هستند . با افزایش درصد رس ، از نفوذپذیری خاک کم میشود ، زیرا رس اطراف دانه های شن را گرفته و آنها را به هم متصل میسازد واین خاکها را اصلاح میسازد همچنین میتوان برای اصلاح این خاکها ، آنها را اختصاص به درخت کاری داد .
خاکهای سیلتی : قطر ذرات بین 05/0 تا 002/0 میلیمتر است . رسوبات حاصله از طغیان رودخانه ها و طوفانهای بادی را سیلت گویند . سیلت از دانه های ریز کوارتز و گاهی مخلوط با ذرات ریز میکا و فلدسپات یا اکسید و هیدروکسید آهن تشکیل شده است . نفوذپذیری آب در آن کم و ظرفیت نگهداریش بیش از شن است . فاقد صفات کلوئیدی بوده و بعد از آبیاری سفت میشود . کار کشاورزی در آنها به سختی انجام گرفته و برای اصلاحشان میتوان ماسه ، کود سبز و کود دامی اضافه کرد .
خاکهای رسی : منظوراز رس ترکیبات کانی ریزتر از 002/0 میلیمتر در خاک است . بنابریان شامل بلورهای لایه ای آلومینوسیلیکات ، اکسیدهای آهن ، آلومینیم و سیلیسیم و یا هر گونه خرده کانی های است که در خاک یافت میشود و هر نوع ذرات کانی بی شکل در این اندازه میباشد . رس در مجاورت آب تورم نموده ، مانع عبور آب میشود . در تابستان رس آب خود را از دست داده ، شکافهای متعددی در سطح آن ظاهر میگردد . رشد و نمو ریشه گیاهان به سختی در آن انجام میشود . برای اصلاحشان باید مخلوطی از ماسه و کود دامی را به آنها داد .
یکی از عوامل سله بندی در خاک وجود سیلت و بالاخص نسبت سیلت به رس است طبق نظریات عده ای موقعی سله بندی انجام میشود که درصد سیلت به علاوه 2 برابر درصد رس بیش از 60 باشد یا موقعی که رس بیش از 30 و سیلت بیش از 60 درصد باشد .
وجود رس در کیفیت فیزیکی و شیمیایی و زیستی خاکها اهمیت شایان دارد . رس نیز همانند هوموس با سطح ویژه زیاد خود جزء فعال خاک را تشکیل میدهد . سیلت و ماسه سطح ویژه کمی داشته عملاً در فعالیت های شیمیایی و فیزیکی خاکها نقشی ایفا نمیکند ، بلکه فقط اسکلت خاک را تشکیل میدهند . توده های خاک در اثر انقباض رس از هم جدا و به این طریق موجب پیدایش ساختمان خاکدانه ای میگردند .
بلورهای رس که کلوئیدهای معدنی خاک را تشکیل میدهند ، برحسب ترکیب خود ، ورقه ای و یا صفحه ای شکل هستند و به دلیل شکل خاص ، ریزی زیاد و سطح ویژه بسیار بالایی که دارند ، محور تحولات فیزیکی ، شیمیایی بیوشیمیایی خاک میباشند و اصطلاحاً " گوشت خاک " نامیده میشوند . سطح ویژه که از مشخصات عمده خاک است و از اندازه ذرات آنها ناشی میشود ، عبارت از سطحی است که هر گرم خاک در معرض واکنشهای فیزیکی و شیمیایی قرار میدهد و بر حسب سانتیمتر مربع یا متر مربع بر سانتیمتر مکعب خاک بیان میشود . ذرات شن و سیلت از سطح ویژه کمتری برخوردارند .
جدول مشخصات گروه های بافتی خاک :
برای تعیین بافت خاک ابتدا درصد هریک از ذرات سه گانه شن ، سیلت و رس را در نمونه خاک اندازه گیری میکنند . برای تعیین نام بافت خاک عموماً از مثلث بافت خاک استفاده میشود ؛ بدین ترتیب که درصد شن را روی محور ثبت شده ، مشخص و از آن نقطه خطی به موازات محور سیلت رسم مینمایند . درصد سیلت را روی محور مخصوص سیلت معین و خطی به موازات محور رسها رسم میکنند . درصد رس را نیز به همین ترتیب ، مشخص و خطی به موازات محور شنها ترسیم مینمایند . محل تلاقی سه خط مزبور در داخل مثلث ، نشان دهنده بافت خاک است .
خاکهای با بیش از 10 و کمتر از 35% رس را خاکهای میان بافت میگویند . این خاکها شامل سیلت ، لوم سیلتی و لوم رسی شنی هستند . رطوبت قابل استفاده این خاکها برای گیاه و مقاومت آنها در برابر فرسایش ، بیش از خاکهای سبک است . حاصلخیزی آنها در اقلیمهای مختلف متفاوت است و در شرایط مساوی ، از نظر فیزیکی بهتر از سایر خاکها هستند .
خاکهای سنگین یا رسی بیش از 28% رس دارند و شامل خاکهای رس ، لوم رسی و رس سیلتی هستند . این خاکها از نظر نفوذپذیری و تهویه بسیار نامناسب هستند ؛ ولی از جهت تغذیه گیاه و تأمین آب مورد نیاز آن جالب میباشند و نیاز به آبیاری در آنها ، کم و مقاومت آنها به خشکی و فرسایش ، بسیار زیاد است . دیر گاورو میشوند و عملیات شخم و کاشت در آنها به ویژه در مناطق مرطوب با مشکلات فراوان ، مواجه است و کشت را به تأخیر میندازد . خاکهای درشت بافت را که بیش از 80% شن داشته باشند ، خاکهای سبک مینامند .
اندازه گیری بافت خاک :
در آزمایشگاه برای جدا کردن ذرات خاک از هم و تعیین بافت خاک ، ابتدا خاک را نرم میکنند و از الک 2 میلیمتری میگذرانند ، پس از حذف مواد آلی و خشک کردن خاک در اتو ، آن را از الکهای درجه بندی شده عبور میدهند . معمولاً ذرات با قطر کمتر از 5/0 میلیمتر را از طریق رسوب گذاری اندازه میگیرند ؛ بدین ترتیب که با اندازه گیری سرعت سقوط خاک در محلول اندازه گیری وزن مخصوص آب و خاک با چگالی سنج در حالی که ذرات خاک در حال سقوط هستند ، اندازه آنها را محاسبه میکنند . ساده ترین روش در آزمایشگاه ، روش هیدرومتری است . در این روش 50 گرم خاک خشک را به مدت 2 دقیقه با سرعت زیاد به هم میزنند و آن را داخل سیلندر مخصوص دستگاه میریزند و حجم کل آنرا به یک لیتر میرسانند . همزن دستگاه را وارد محلول کرده آن را مخلوط میکنند . بلافاصله پس از اختلاط ، زمان را یادداشت میکنند و با استفاده از هیدرومتر ، یک بار پس از 40 ثانیه و بار دیگر پس از 6 ساعت چگالی محلول را اندازه میگیرند . بار اول ، ذرات شن با قطر 2-5/0 میلیمتر و بار دوم ، ذرات رس با قطر کمتر از 002/0 میلیمتر تعیین میشود . درصد سیلت حاصل نیز تفریق مجموع این دو عدد از 100 خواهد بود .
قانون استوکس :
برای تعیین بافت خاک (تجزیه گرانولومتری) تا به امروز روشهای متعددی پیشنهاد شده و اصول روشهای فوق بر مبنای قانون استوکس (Stocks ) پایه گذاری شده است . طبق قانون استوکس سرعت سقوط ذرات متناسب با قطرشان میباشد ، یعنی در تجزیه گرانولومتری سرعت سقوط ذرات را طبق رابطه زیر تعیین میکنند :
V = 2|9 g r2 [ ( D1 – D2 ) ÷ η ]
سرعت سقوط ذرات برحسب cm|sec = V
شعاع ذرات برحسب cm = r
وزن مخصوص ذرات برحسب gr|cm3 = D1
وزن مخصوص محلول برحسب gr|cm3 = D2
نیروی ثقل برحسب cm|sec2 = g
ویسکوزیته محلول بر حسب gr|cmsec = η

 

pedon.persianblog.ir

CEC یا ظرفیت تبادل کاتیونی چیست؟

مقدمه:

ظرفیت تبادل کاتیونی(CEC ) یک شاخص مفید برای حاصلخیزی خاک می باشد زیرا توانایی خاک برای تامین سه ماده غذایی مهم ( کلسیم، منیزیم، پتاسیم) را نشان می دهد. CEC توانایی خاک برای حفظ کاتیونها از طریق جذب الکتریکی می باشد، کاتیونهای 2+ Ca ، Mg 2+ ، K+ ، Na+ ، Al 3+ پنج کاتیون قابل تبادل و فراوان در خاک می باشند. خاک هایی که CEC بالایی دارند دارای درصد پایینی از کاتیونهای موجود در آب خاک هستند و بنابراین خیلی مستعد برای از دست دادن مواد مغذی از طریق آبشویی می باشند .

با اافزایش PH و اضافه کردن آهک در خاکهای هوا زده می توان CEC را اصلاح نمود PH خاک بر روی CEC تاثیر گذار است زیرا هنگامی که PH افزایش می یابد تعداد بارهای منفی روی کلوئید ها افزایش می یابد بنابراین CEC نیز افزایش می یابد. .همچنین اضافه کردن ماده آلی موثرترین روش اصلاح CEC خاک می باشد .

CEC بر طبق نوع خاک تغییر می کند، گیا خاک دارای CEC بالایی است زیرا کلوئید های ماده ی ارگانیک که دارای مقادیر زیادی از بارهای منفی هستند ، CEC گیاخاک 2 الی5 مرتبه بزرگتر از خاک رس مونت مورولینایت است و تا 30 مرتبه بزرگتر از خاک رس کائو لینایت است . خاک رس به علت ساختار شیمیایی اش ظرفیت بالایی برای جذب و نگهداری کاتیونها دارد.

مواد و وسایل مورد نیاز:

1ـ سانتریفوژ و لوله های 50 میلی آن

2ـ محلول یک نرمال اسیتات آمونیوم در PH=7

3ـ اتانول %95

روش کار:

مقدار 2.5 گرم از خاک خشک را وزن کرده و در لوله سانتریفوژ میریزیم سپس به آن 16.5 میلی لیتر اسیتات سدیم اضافه می کنیم سپس درب لوله را بسته به مدت 5 دقیقه لوله را تکان می دهیم حال محلول رویی را خالی نماییم. این کار را سه مرتبه تکرار می نماییم به این ترتیب جایگزینی یونهای سدیم به جای کاتیونهای موجود در کلوئید خاک تکمیل می شود حال 16.5 میلی لیتر از محلول الکل را به خاک اضافه کرده و سپس درب لوله را بسته و 5 دقیقه تکان می دهیم دوباره محلول را بیرون ریخته و این عمل را نیز سه بار تکرار می کنیم این کار باعث می شود اضافه استات سدیم از محیط خارج گردد. سپس خاک را سه مرتبه و هر مرتبه با 16.5 میل استات آمونیوم شستشو می دهیم و محلول رویی را در پایان کار جمع می کنیم.و داخل یک لوله سانتریفوژ ریخته و حجم آن را به 50 می رسانیم. وسپس محلول بدست آمده را با استفاده از دستگاه falam fotometriقرائت میکنیم و با توجه به منحنی استاندارد غلظت نمونه محلول را بدست می آوریم.

اندازه گیریCECخاک به روش: Bower

مقدمه :

کاتیون خاک (Cations exchange capacity)

ظرفیت تبادلی:

ظرفیت تبادل کاتیون خاک

(C.E.C)عبارت از حداکثر مقدادر کاتیونی است که وزن معیینی از خاک قادر است در خود جذب یا نگهداری نماید . این ظرفیت رابر حسب میلی اکی والان در یک صد گرم خاک خشک نشان میدهند . با توجه به آنچه که در جانشینی کاتیون ها به جای یون +Hدر کلوئید های رس و هوموس گفته شد ، اگر این ظرفیت برای خاک معیینیTمیلی اکی والان باشد و در موقعیت معیینیSمیلی اکی والان کاتیون در جذب کلوئید های همان وزن خاک خواهد بود.

بدین ترتیب ظرفیت تبادل کاتیون یک خاک نماینده مجموعه کاتیون ها و هیدروژن قابل تبادل در جذب یک صد گرم خاک است .T=S+H+

ظرفیت تبادل کاتیون یک خاک اهمیت فوق العاده ای در خواص فیزیکی و شیمیایی آن دارد و از آن به عنوان یک مشخصه تعیین نوع خاک استفاده می شود . به طور کلی می توان گفت که هر قدر خاکی از کلوئید های معدنی و آلی غنی باشد ، این ظرفیت در آن بیشتر است و هرچه خاک در معرض شست و شوی کمتری باشد و نیزPHآن خنثی یا به طرف قلیایی میل کند ، مقدارSمقدارTمی شود. در تعیین مقدار کاتیون قابل تبادل موجود در یک خاک (S)، از خاصیت جانشینی یون ها استفاده می شود. بدین ترتیب که کلیه کاتیون های جذب شده در وزن معیینی از خاک را با جانشین کردن کاتیونی دیگر مانند استخراج می نماید (معمولا برای این کار از محلول استات آمونیوم استفاده می شود (

در محلول استخراج شده هر یک از کاتیون هایNa+ , K+ , Mg2+ , Ca2+و غیره را اندازه گیری و از جمع آنهاSرا تهیین می نماید . (در این روش به ناچار مقدار جزئیNH4+موجود در جذب نمونه اولیه خاک به حساب نمی آید .

فعل و انفعالات کاتیونی در خاک ها عمدتا در مجاورت سطوح کلوئیدهای روسی و ذرات هوموس یا میسل ها صورت می گیرد . هر میسل ممکن است از هزاران نقطه یا بار الکتریکی منغی تشکیل شده باشد که با جذب کاتیون های خنثی می گردد . بار های منفی در میسل ها در خطوط مرزی متمرکز گشته و دارای حداکثر قدرت جذب کاتیونی می باشند . جذب کاتیون ها موجب خنثی شدن این بار های منفی می شود . کاتیون های تبادلی به علت هیداته بودن و کشیده شدن از طریق مولکول های آب دائما در اطراف نقاط تبادلی در حال دوران یا حرکت رفت و برگشت می باشند .

غلظت کاتیون ها در مجاورت سطوح کلوئید ها که بار منفی حداکثر است ماکزیمم بوده و فاصله از سطوح کلوئیدی به سرعت کاهش پیدا می کند . ریشه گیاهان دارای ظرفیت تبادلی کاتیونی (CEC)است که توسط یون هاب هیدروژن ناشی از ریشه گیاه خنثی می گردد. هنگام جذب کاتیون ها به وسیله گیاه یون های هیدروژن مذکور آزاد و نهایتا سطح میسل تبادلی انجام می دهند . مثلا هنگامی که پتاسم از محلول خاک جذب می شود اگر کمبود کاتیون های غذایی از طریق هوادیدگی یا دادن کود جبران نشود نقاط تبادلی میسل تدریجا طی پروسه هایی از هیدروژن اشباع می گردد.

 

pedon.persianblog.ir

ساختمان خاک

ساختمان خاک (Soil structure ) نحوه قرارگیری ذرات خاک در کنار یکدیگر است .

فایده ساختمان خاک آن است که در فضای بین ذرات و دانه های خاک خلل و فرجی ایجاد میکند که موجب سهولت حرکت آب و هوا در خاک میشود و عامل عمده ای در آبرسانی به گیاه ، تغذیه گیاه ، نفوذ و گسترش ریشه ها در خاک ، هدایت حرارتی خاک ، فعالیت خاکزیان و غیره است .عامل عمده اتصال ذرات خاک به هم و تشکیل خاکدانه ها ، بار الکتریکی ذرات رس ، کلوئیدی های آلی ، کاتیونهای چند ظرفیتی و مولکولهای آب میباشند . تمایل این ذرات به خنثی کردن با آزاد الکتریکی خود سبب جذب و به هم پیوستن آنها در خاک میشود .

عملیات زراعی مناسب نظیر شخم و دیسک و ماله در شرایطی که خاک گاورو و رطوبت آن زیاد نباشد ، ساختمان خاک را بهبود میبخشد ؛ به علاوه افزایش مواد آلی گیاهی و کودهای حیوانی جهت فعالتر کردن حیات میکروبی در خاک و ممانعت از خشکی زیاد و بالا رفتن درصد سدیم قابل تبادل خاک (قلیائیت) به متلاشی کردن خاکدانه ها می انجامد . کوبیده شدن خاک نیز منجر به خرابی ساختمان خاک و کاهش ارزش زراعی آن میشود . کشتهای پیاپی و بی تناوب گیاهان یکساله نیز به تخریب ساختمان خاک کمک میکند .

 

عوامل مؤثر در تشکیل ساختمان خاک :

رس : رس به تنهایی یا همراه اکسیدهای آهن از عوامل مهم تشکیل دهنده خاکدانه هاست . هرچه مقدار رس بیشتر باشد ، تشکیل خاکدانه ها بهتر و سریع تر انجام میشود . رس در جوار رطوبت ورم کرده ، خاصیت چسبندگی به خاک میدهد . در اثر خشک شدن رس آب خود را از دست داده و در نتیجه در تمام سطوح خاک شکافهای متعددی ایجاد میشود . بنابر عقیده عده ای از متخصصان ، تناوب رطوبت و خشکی در رس از عوامل مهم تشکیل دهنده اولیه ساختمان خاک محسوب میشود .

مواد آلی و هوموس : خاکهای فقیر از مواد آلی به خصوص هوموس ، فاقد ساختمان خوب و پایدار است . در بین ترکیبات هوموس بخش اسید هومیک خاکستری بیش از بخش های دیگر در تشکیل خاکدانه ها مؤثر است . طبق نظر عده ای چون مونیه ترکیبات آلی چون اورونید (Uronides ) که مبدأ میکروبی دارد ، در تشکیل خاکدانه ها مؤثر است . کلاً تخریب خاک و حذف ثبات ساختمان خاک با از بین رفتن مواد آلی شروع میشود .

اکسیدهای آهن و آلومینیم : در بعضی خاکدانه ها به خصوص افق B خاکهای اسیدی و خنثی ، اکسیدهای آهن و آلومینیم عامل مهم تشکیل خاکدانه است . یون های Al3+ , Fe2+ بار منفی کلوئیدهای رس و هوموس را خنثی نموده ، باعث فلکوله شدن آنها میگردند . در بعضی خاکها آهن و آلومینیم به صورت ترکیبات کلوئیدی اطراف ذرات سیلیس را به صورت ورقه نازک فرا گرفته و مواد نسبتاً سختی را (افق اسپودیک spodic ) تولید میکند .

ترکیبات کلسیم : آهک به تنهایی یا به کمک مواد آلی اطراف دانه های خاک را چون غشاء محافظی دربرمیگیرد و عامل اصلی تشکیل ساختمان مناسب و متخلخل خاکهای آهکی وجود CaCo3 است . یون کلسیم با عمل فلکوله شدن در تشکیل خاکدانه ها نقش مؤثری ایفا میکند .

املاح سدیم : سدیم به عکس یون کلسیم در پراکندگی و تخریب خاکدانه ها مؤثر است . تخریب و پراکندگی خاکدانه ها وقتی شروع میشود که مقدار یون سدیم از 20% کل کاتیون ها تجاوز کند .
تقسیم بندی ساختمان خاک از نظر اشکال :

(1 ساختمان مکعبی زاویه دار (Angular blocky structure ) :

 

در فرم های تشکیل پروفیل با علامت abk نشان داده میشود . این نوع شکل ساختمانی جزء ساختمان های خوب خاک میباشد که معمولاً در افق B خاکها مشاهده میگردد . در این نوع ساختمان درصد خلل و فرج خاک مناسب میباشد و وضع پایداری نیز مساعد است که میتواند یکی از عوامل مهم در تأمین هوا و آب لازم برای خاک باشد و در نتیجه افزایش حاصلخیزی را در خاک سبب گردد . افق B خاکهای قهوه ای آهکی به طور واضح دارای این فرم ساختمانی میباشد .

(2 ساختمان دانه ای (Granular structure ) :

در فرم های تشریح پروفیل با علامت gr نمایش داده میشود . این نوع واحد ساختمانی نیز در گروه ساختمان های ایده آل از نظر خاکشناسی میباشد و حتی در رتبه اول از نظر کیفیت قرار میگیرد . درصد تخلخل در این ساختمان بسیار مناسب میباشد که هوا و آب کافی را به نحو شایسته برای خاک تأمین مینماید . یکی از عواملی که در مناسب بودن این نوع ساختمان نقش دارد ، حضور مواد آلی در افق سطحی خاک میباشد . این نوع ساختمان را میتوان در افق A (افق سطحی غنی از مواد آلی) براحتی مشاهده کرد . پایداری مناسبی در این نوع ساختمان مشاهده میگردد . در خاکهای دارای این نوع ساختمان میتوان حاصلخیزی بالایی را انتظار داشت .

(3ساختمان بشقابی یا صفحه ای (Platy structure ) :

در فرم های تشریح با علامت pl نشان داده میشود . این واحد ساختمانی جزء ساختمان های نامطلوب خاک است که در افق A خاکهای مناطق خشک مشاهده میگردد . نظر به اینکه در این نوع ساختمان صفحات به طور موازی روی هم قرار گرفته است ، وضع نفوذ هوا نامساعد بوده و در نتیجه تهویه به نحو شایسته ای انجام نخواهد شد و مشکلاتی را برای تنفس ریشه گیاهان و سایر موجودات خاکزی ایجاد میکند . درصد خلل و فرج در این ساختمان مناسب نیست (کمبود مواد آلی در مناطق خشک میتواند یکی از علل نامطلوب بودن درصد خلل و فرج در این نوع ساختمان باشد) .

(4ساختمان منشوری (Prismatic structure ) :

در فرم های تشریح با علامت pr نشان داده میشود . در این واحد ساختمانی ، درز و ترک عمودی بیشتر به چشم میخورد و سطوح جانبی واحدهای ساختمانی ، اغلب صاف و صیقلی است . این ساختمان در ردیف ساختمان های بسیار نامطلوب خاک میباشد که میتوان آنرا در افق B خاکهای شور و قلیا مشاهده نمود . وضع تهویه و درصد خلل و فرج در این نوع ساختمان نامناسب است .

(5ساختمان ستونی (Columnar structure ) :

در فرم تشریح با علامت cpr نشان داده میشود . اگر دو سر واحدهای ساختمانی کروی باشد ، ساختمان را ستونی مینامند . سایر مشخصات آن شبیه ساختمان منشوری است .

چنانچه اشکال ساختمانی غیر از شکل های پنج گانه فوق باشد ، تحت عنوان بدون ساختمان (Structure Less ) میگویند که به دو دسته تقسیم میشوند :

الف ) ساختمان دانه ای پراکنده (Single grain ) :

در این نوع ساختمان بین ذرات هیچ نوع پیوندی وجود ندارد و ذرات پراکنده هستند و با یک حرکت جزئی آب یا باد در معرض پراکندگی و فرسایش قرار میگیرد . به عنوان مثال میتوان ساختمان موجود در خاک تپه های ماسه ای مناطق بیابانی یا تپه های شنی کنار دریا را ذکر نمود که در آنها این نوع ساختمان نامطلوب وجود دارد . در این نوع ساختمان ذرات کلوئیدی وجود ندارد که بتواند سبب اتصال ذرات به یکدیگر شود .

ب ) ساختمان توده ای(Massive ) :

ذرات خاک به صورت یک توده بدون شکل و به هم پیوسته در کنار هم قرار میگیرد که از نوع ساختمان های نامطلوب میباشد و درصد خلل و فرج در آن بسیار پایین است که سبب شده از کیفیت این واحدهای ساختمانی کاسته شود .

ساختمان خاک به دو طریقه اندازه گیری میشود :

(1) مستقیم : از نظر مرفولوژی که نوع ساختمان و قطرو فرم خاکدانه ها تعیین میگردد

 (2) غیرمستقیم : اندازه گیری خلل و فرج و ثبات دانه بندی .

تخلخل (Porosity ) :

حجمی از خاک که توسط آب و هوا اشغال میشود ، خلل و فرج نام دارد که خلل و فرج خاک برحسب قطر منافذ به دو قسمت تقسیم میشود :

1/ خلل و فرج بزرگ یا ماکروپروزیته (Macroprosite ) ، در حالت عادی از هوا و کمی آب اشغال شده و قطرشان بیش از 8 میکرون است .

2/ خلل و فرج کوچک یا میکروپروزیته (Microporosite ) ، منافذ با قطر کمتر از 8 میکرون است که معمولاً از آب اشغال شده اند .

خلل و فرج خاک را این گونه تعیین میکنند : اگر D1 وزن مخصوص حقیقی و D2 وزن مخصوص ظاهری باشد ، درصد تخلخل طبق فرمول زیر به دست می آید :

P = [ ( D1 – D2 ) ÷D1 ] × 100

pedon.persianblog.ir

 

 

 

مثلث بافت خاك texture soil angular

 

soil-science.mihanblog.com

نحوه کالیبره کردن اسید در آب آبیاری(نسبت اسید موردنیاز در آب)

جهت برآورد نسبت اسید مورد نیاز درآب آبیاری می بایست جهت هر ایستگاه آزمایش جداگانه ای صورت داد. مثال زیر اقدامات لازم جهت انجام آزمایش فوق را تشریح می کند:

آب آبیاری چاهی دارای pH 7.5 می باشد، pH مورد نیاز جهت شستشو معمولا 2 الی 3 می باشد. جهت انجام آزمایش ظرف 10لیتری از آب آبیاری را آماده کرده و با کاغذ مخصوص pH متر، pH آن را اندازه می گیریم (pH=7.5) . در مراحل مختلف و در هر مرحله 1 میلیلیتر از اسید مورد نظر را به ظرف اضافه
کرده و مجددا pH را اندازه میگیریم تا pH مورد نظر به عدد 2 نزدیک شود. در این آزمایش برای 10 لیتر آب 6 میلیلیتر اسید مصرف شد تا pH به عدد 2 برسد. بنابراین نسبت اسید مورد نیاز 600 میلیلیتر به ازای هر 1000 لیتر می باشد.


محاسبه دبی تزریق اسید درون سیستم

با داشتن اطلاعاتی نظیر دبی کل سیستم Q برحسب متر مکعب در ساعت (m3/h) و نسبت اسید مورد نیازR بر حسب میلیلیتر در متر مکعب (ml/m3) می توان میزان دبی مورد نیاز جهت تزریق اسید I بر حسب میلیلیتر در ساعت (ml/h) را مشخص نمود:

I = R . Q

میزان کل اسید مورد نیاز جهت تزریق با استفاده از زمان مورد نیاز بدست آمده از محاسبات پیشین بدست خواهد آمد.

مثال: در سیستم آبیاری مزرعه ای 30 دقیقه زمان لازم است تا آب به دورترین نقطه سیستم برسد. دبی کل سیستم 31 مترمکعب در ساعت و بر اساس آزمایش فوق غلظت اسید مورد نیاز درون سیستم 600 میلیلیتر در متر مکعب می باشد. میزان دبی تزریق اسید به سیستم چه میزان است ؟

I = R . Q , I= 31 . 600 , I = 18,600 ml/h ,
I=18.6 lt/h

بنابراین دبی تزریق اسید می بایست برابر 18.6 لیتر در ساعت باشد و این عمل به مدت 30 دقیقه ادامه داشته باشد. پس میزان کل اسید مورد نیاز ما 9.3 لیتر می باشد.

لوازم مورد نیاز جهت اسید شویی

جهت تزریق اسید به درون سیستم آبیاری همان لوازمی بکار میرود که در هنگام تزریق کود از آنها استفاده می شود مکانیزم سیستمهای آبیاری قطره ای به صورتی است که با راندمان بالای 85 در صد آب مورد نیاز تبخیر و تعرق گیاه را به محیط رشد ریشه ها می رساند همین امر و همچنین ارزش بالای کودهای مورد نیاز گیاه موجب گشته تا از سالها پیش متخصصین تغزیه گیاه به فکر رساندن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به همین شیوه با راندمان بالا باشند(Fertigation). راههایی که تا کنون جهت تزریق کود و اسید در سیستمهای
آبیاری بکار گرفته شده متنوع می باشد. یکی از بصرفه ترین و موثر ترین این شیوه ها استفاده از ونتوری تزریق کننده (Mazzei Injector) می باشد که با راندمان بسیار بالا و با غلظت کاملا یکنواخت محلول کود را به درون سیستم هدایت می کند. مسئله مهمی که در این پروسه هنگام تزریق کود جلوه می کند درصد حلالیت کود، درجه اشباع و pH آن می باشد.

متاسفانه بکارگیری کودهایی با کیفیت بسیار نازل باعث بروز خساراتی جبران ناپذیر به سیستم آبیاری می شوند. در این
زمینه و قبل از تهیه کود جهت تزریق بدرون سیستم آبیاری می بایست با کارشناسان مربوطه مشورت شود. اخیرا کودهای UNEC علاوه بر تامین نیاز غذایی گیاهان، با پایین آوردن pH آب آبیاری در حد 4-3 باعث عدم رسوب گذاری املاح محلول در آب گشته و علاوه بر آن بتدریج با عث شستشوی رسوبات پیشین نیز
می گردند. این نوع کودها در حال حاضر بسیار مطرح بوده و هر سال استفاده کنندگان از سیستمهای آبیاری مخصوصا سیستمهای قطره ای را به خود جلب می کند

منبع:

giaheteshne.persianblog.ir

cycas.mihanblog.com

روشهای یافتن آب در کویر

آب کافی مهمترین همراه شما در کویر است حتی در شرایطی که تشنگی خیلی شدید نیست می تواند باعث کند شدن فعالیت مغزی شما گردد گردد , بنا بر این اولین قدم در شرایط بحرانی برنامه ریزی برای تهیه آب می باشد حتی در شرایطی که شما مطمین هستید نیاز مبرمی به آب ندارید .

 

اگر آب در دسترس دارید در نوشیدن آب صرفه جویی نکنید زیرا نرسیدن آب کافی به بدن می تواند باعث گیجی , کند شدن ذهن و غلظت خون گردد همچنین کم آبی بدن می تواند باعث افزایش ترس و سرد شدن بدن گردد پس در شرایط بحران هرچند که آب کافی در اختیار نداشته باشید در مصرف آب صرفه جویی نکنید .

یک انسان معمولی می تواند برای مدت معینی بدون آب به زندگی ادامه دهد . مهمترین عامل از پای در امادن انسان آب نیست بلکه روحیه فرد و عوامل روانی می باشد . مدت زمان زنده ماندن بستگی مستقیم به دمای محیط و میزان تعرق دارد از این روی در شرایط بحران هرگز در زمان تابش خورشید حرکت نکنید و به استراحت بپردازید , زمانی که تابش خورشید به حد اقل میرسد بهترین زمان برای فعالیت است . برای مثال در مناطق کویری ایران در تابستان و در دمای 49 درجه و بدون مصرف آب حد اکثر زمانی که یک فرد زنده می ماند چیزی در حدود 2 الی 3 ساعت می باشد . در صورتیکه همین فرد در زمان تابش در زیر سایه استراحت کند و در شب به ادامه مسیر بپردازد در حدود 5/2 روز می تواند بدون مصرف آب به زندگی ادامه دهد . نکته حایز احمیت دیگر این است که برای هر روز زنده ماندن در دمای 49 درجه (با احتساب استراحت در روز و حرکت در شب ) به مقدار 2 لیتر آب نیاز است .

در شرایط بحران نکات زیر را در هنگام مصرف آب رعایت کنید :

در هنگامی که تشنه هستید آب بنوشید , آب را قورت ندهید بلکه آن را در دهان مزه مزه کنید و به آرامی بنوشید , از فعالیتهای غیر ضروری پرهیز کنید و پناهگاهی برای در امان ماندن از تابش خورشید بیابید, در صورتی که هیچ سایه ای نیافتید بدن خود را در شنها دفن کنید و تکه پارچاه ای بر روی سر خود بکشید تا از تابش مستقیم در امان بمانید , هرگز در گرما لباسهای خود را در نیاورید این کار باعث شدت تعرق شما خواهد شد هرچند که احساس گرمای کمتری کنید, حتی صورت خود را نیز بپوشانید, در هنگامی که آب محدود در اختیار دارید مصرف غذا و نمک را کاهش دهید و در هنگامی که هیچ آبی در اختیار ندارید به هیچ عنوان غذا نخورید . بدن شما قادر است تا 10 روز بدون مصرف غذا در شرایط سخت به زندگی ادامه دهد .

برای خنک کردن آبی که همراه دارید پارچه ای نمناک بدور ظرف حاوی آب بپیچید به گونه ای که کاملا آن را بپوشاند , رطوبت پارچه در هنگام تبخیر حرارت آب درون ظرف را می گیرد و دمای آب را کاهش می دهد . این روشی بوده است که گذشتگان برای خنک نگاه داشتن آب از آن استفاده می کرده اند . پس از خشک شدن

پارچه مجددا آن را مرطوب کنید . برای مرطوب نگهداشتن پارچه می توانید از آب شور باتلاقها استفاده کنید .

روشهای تهیه آب :

یکی از راحتترین راههای تهیه آب تعقیب رد پای جانوران است , مطمین باشید اگر در منطقه ای که شما هستید رد پای جانوران هست قطعا آب هم هست , شترها و اکثر جانوران در هنگام غروب آفتاب به سمت آب می روند.
روش دیگر تهیه آب این است که گودالی به ارتفاع 40 سانتی متر در زمین حفر کنید ( این روش در شنهای روان چندان کار ساز نیست ) در ته گودال لیوان و یا کاسه ای قرار دهید سپس روی گدال را با 1 تکه پلاستیک کاملا بپوشانید و دور تا دور گدال را با سنگ ریزه بپوشانید سپس یک سنگ بسیار کوچک در وسط پلاستیک قرار دهید به گونه ای که سنگ ریزه دقیقا از دید بالا در وسط لیوان قرار داشته باشد . از این طریق در اثر تابش و گرما , خاک رطوبت خود را از دست می دهد و بخار آب حاصل در برخورد با پلاستیک به شکل قطرات ریز درون لیوان می چکد . در این روش می توانید در هر 6 ساعت نصف لیوان آب تهیه کنید .

روش دیگر تهیه آب استفاده از گیاهان کویری است . این گیاهان معمولا ریشه و ساقه پر آبی دارند .

در فاصله تپه های شنی و بوته زارها نیز می توانید آب بیابید .

در درایاچه های نمک معمولا در 50 سانتی متری به آب نمک می رسید . می توانید با جوشاندن وسپس سرد کردن بخار آب به آب دست یابید.

در صورتی که هیچ روشی کار ساز نبود و تشنگی به شدت بر شما غالب گشته بود تکه ای از ریگ بیابان را در زیر زبان خود قرار دهید این روش باعث می شود بزاق های دهان شما ترشح شوند و از میزان تشنگی شما کاسته شود .

در کویر همیشه مقداری شکر همراه داشته باشید . اضافه کردن شکر به آبهای تلخ کویر مزه آب را عوض می کند و شرب آن را راحتتر مینماید .

فراموش نکنید آبی را که در کویر بدست می آورید هرگز بدون جوشاندن و یا قرصهای تصفیه آب مصرف نکنید همچنین برای یافتن آب خود را خیلی خسته نکنید زیرا به آب بدن و توان خود نیاز دارید . قبل از عزیمت به مناطق کویری نقشه های دقیق منطقه را تهیه کنید . قبل از عزیمت از کسانی که به منطقه آشنایی دارند موقعیت چشمه ها و قنوات را جویا شوید و بر روی نقشه علامت گذاری کنید . دوستان و نزدیکان خود را از سفر خود آگاه کنید .

cycas.mihanblog.com

یافتن آب با گنجشکها

یافتن آب با گنجشك‌ها در طبیعت اگر نشانه‌ها را بشناسید راحت آب پیدا می‌كنید اما گنجشك‌ها را از یاد نبرید.

پیدا كردن آب در طبیعت كار دشواری می‌نماید. ولی اگر نشانه‌ها را بشناسید بهتر می‌توانید به آب دست یابید. یكی از این علایم سبزه است. هر نقطه از بیابان سبزی ببینید، مطمئن خواهید شد كه آب در آن ناحیه وجود دارد و هر جا كه سبزه‌های بلندتر و شاداب‌تر داشته باشد به منبع آب نزدیك‌تر است. گاه در مسافرت‌های طبیعت‌گردی،‌ پیش می‌آید كه هیچ سبزه‌ای به چشمتان نمی‌آید و نگران و مضطرب دنبال آب خواهید گشت. در این مواقع گنجشك‌سانان خوش‌یمن‌ترین نشانه‌اند. حداكثر فاصله این پرندگان كوچك حشره‌خوار تا منبع نوشیدن آب به یك كیلومتر نمی‌رسد. آنها قادر نیستند بیش از هزار متر از آب دور شوند.

هر جا تعداد بیشتری از انواع پرندگان كوچك گنجشك‌سان نظیر سار،‌ مرغ زنبورخوار و بلبل یا سره مشاهده كردید به منبع آب نزدیك‌تر شده‌اید.

cycas.mihanblog.com

آبیاری در گذر زمان

گرچه شروع آبیاری در دنیا تاریخ مشخصی ندارد ولی در چهار هزار سال قبل پادشاه آشور با ایجاد دریاچه مصنوعی مینهای لم یزرع اطراف دجله و فرات را به باغهای سبز و خرم تبدیل کرد. آبیاری به کمک رودخانه هم بیش از 5000 سال پیش از میلاد در چین رواج داشته است. كلمه "هندسه" در زبان عربی تقریبا بدون شک از کلمه پهلوی هندازه گرفته شده است که معنی آبیاری و اندازگیری مجاری آب یا محاسبه است. از کارهای نیک نزد اهورامزدا در اوستا آبیاری بوده است. گفته شده که زمینهای بایر و بیابانها جایگاه اهریمنان و دیوان است. شاهنشاهان هخامنشی همه کسانی را که با آبیاری زمینهای بایر را آباد می کردند تا پنج نسل از مالیات معاف می کردند.

تورات به سه مورد وسایل آبرسانی اشاره شده است :

1- در آیه 26 می گوید رمه داران اسمعیل فرزند ابراهیم با کمک اهالی در "جرو" بدنبال چاههای حفر شده ابراهیم در 1700 قبل از میلاد می گشتند.

 2- در قرن هشت قبل از میلاد هزطکا پادشاه یهود یک استخر و یک مجاری آب ساخت تا آب را بداخل شهر اورشلیم بیاورد.

 3- زنان سامره با یک دیگ مخصوص از یک چاه عمومی که توسط یعقوب به اهالی هدیه شده بود، استفاده می کردند.

· سناچریب بنیانگذار پادشاهی آشور در 700 سال قبل از میلاد برای آبیاری باغ های معلق نینوا طبق محاسبه دانشمندان به روزی حدود ۳۰۰ هزار كیلو آب نیاز داشت. از آنجا كه سطح باغ ها از رودخانه خیلی بالاتر بوده سیستمی عجیب را ابداع كرده بود.استوانه هایی كه درونشان میله ای چوبین قرار داشت و دور میله توسط پوست درخت نخل مارپیچ هایی درست كرده بودند كه با چرخش مارپیچ آب از پائین به بالا منتقل می شد. مطابق محاسبه باستان شناسان برای این كار به حداقل ۱۸ زنجیره از این وسایل از رودخانه به بالای باغهایش احتیاج داشته است.

 

· در دوران ایلام و ماد اخبار بیشتری در مورد فن آبیاری مصنوعی بدست امده زیرا در حفاری های شوش نوعی چاه است که با چهارپایان آب را به سطح زمین می رساندند.. در عصر هخامنشیان سه روش آبیاری متداول بود : رودخانه، کاریز، چاه و اهمیت آب تا بدانجا بود که قسمت اعظم دعای شاهنشاهان هخامنشی نجات ایران در ظل توجهات اهورامزدا و آناهیتا در جهت رفع خشکسالی است. در آن دوران به امر سد سازی و کانال کشی توجه بسیار شد. آنان از توجه به سد و بند علاوه بر استفاده زراعی هدف نظامی نیز داشتند. در کاوش های اخیر در زیر صفه تخت جمشید تاسیسات زه کش و هدایت آب را یافته اند و به نظر می رسد که پیش از اجرای معماری صفه تاسیسات آب طراحی و اجرا شده است.

 

· یکی از رودخانه هایی که از قدیم به رود اروند می پیوسته، دیاله بوده است. بنا به دستور کوروش سدی برای آبیاری از خاک و چوب بستند که شبکه کانالها را تغذیه می کرد. همچنین در زمان هخامنشیان نخستین کوشش در مورد سدسازی بروی اروند و فرات بعمل آمد. بر روی رودخانه کر در فارس نیز بندهایی برای آبیاری زمین های پیرامون تخت جمشید ایجاد گردید. از جمله این سدها بند ناصری است که در 48 کیلومتر شمال غربی تخت جمشید واقع شده است.

 

· در دوران اشکانیان هرچند که به امر تجارت بیشتر از زراعت توجه می شد اما توسعه شبکه های آبیاری و کاریز که سبب گسترش فن کشاورزی می گردید نشانگر توجه به این امر نسبت به گذشته بود زیرا که رشد بازرگانی و تردد کاروانها در مسیرهای مختلف، با حفر کاریز توسط درآمد شخصی افراد را سبب گردید که ادامه روش دوران سلوکی بود.

 

· ساسانیان به روشهای نوین آبیاری توجه بسیار مبذول داشتند زیرا کشاورزی عمده درآمد آنان را تشکیل می داد. سرمایه گذاری عظیم دولت ساسانی در احداث شبکه های آبیاری خوزستان و حوزه رودخانه، ابتکار طریقه نهربندی شبکه نهروان بود که بسیاری از اراضی بین النهرین را سیراب می کرد. تاسیسات منظمی جهت ممانعت از روان شدن سیلابها و ایجاد خرابی، دستگاه حاکمه را به حفر کانالهای وسیعی واداشت؛ چنانکه به موازات رود دجله کانال بزرگی، رود را تا خلیج فارس جدا می کرد که به نهروان معروف بود. تاسیسات خوزستان بستر رودخانه های کرخه و کارون، دز، شیرین و تاب را در بر می گرفت. چند کانال بزرگ به نامهای شاوور که زمینهای پیرامون شوشتر را آبیاری می کرد و تیران که در شمال شرقی شوشتر از کارون منشعب شده و گرگر نامیده می شد، تجلی نظم موجود در ابیاری آن عصر بود. سازمانی در روزگار ساسانیان "دیوان کاست فزود" و در دوره اسلامی "دیوان المیاء" بود که از زورگیری و کشمکش در هنگام بهره گیری از آبها جلوگیری می كرد. از جمله وظایف این سازمان نظارت بر ساختن هرگونه بند، کندن کانال، آبراهها و نگهداری و ثبت دستگاههای آبیاری و حقابه در سراسر کشور بوده است. پادشاهان و مهندسان ساسانی افزون بر ساختن سد بر روی كارون و كرخه در سرزمین عراق امروزی نیز به ساختن سدهایی به ویژه در كرانه شرقی اروند بین سامره و كوت مبادرت كردند. ساسانیان سیستم آبیاری رودخانه دیاله را گسترش دادند. گسترش شبكه آبیاری در جنوب ایران و بین النهرین در زمان خسرو اول پادشاه ساسانی به درجه بالای خود رسید . در زمان شاپور اول ساسانی ارتش شکست خورده والرین رومی، که مرکب از 70000 نفر می شده به اسارت ایرانیان در آمده، شاپور از این اسیران برای ساختن سد شادوران شوشتر استفاده کرد.

 

· از قدیمی ترین آبراهه ها، آبراهه مکه است که معاویه کار ساخت آنرا آغاز و آب این شهر مقدس بوسیله آن تامین می شد. در اوایل دوران اسلامی و آنگاه که خلفای عباسی دارای قدرت زیادی بودند، بندهای باستانی تعمیر شد. ازجمله سیستم های آبیاری که مسلمانان از پیشینیان به ارث برده بودند شبکه هایی بود که در شوشتر و اهواز و ... قرار داشت و بدست مسلمانان تعمیر شد. به سیستم آبیاری شوشتر نیز سد دیگری به نام سد بولیتی افزوده گشت که بروی رودخانه گرگر ساخته شد و به همراه آن چرخها و آسیابهای آبی نصب شده بود. این آسیابها در تونل های که در دوسوی کانال در سنگ تعبیه شده بودند قرار داشته و این خود یکی از نمونه های نخستین پیدایش سیستم نیروی محرکه آبی در دنیا بشمار می آید. در روزگار مامون خلیفه عباسی در کنار نیل، ارتفاع سنجی نصب شده بود. متوکل آنرا تعمیر کرد که تا امروز کار می کند و نشان دهنده علاقه مندی دانشمندان و مهندسان مسلمان مصری در اوضاع خاص مصر به عمل آبیاری است.

 

دوره آل بویه از نظر کارهای آبی یکی از دوران درخشان فنی ایران است. عمیق کردن کانال کشترانی بین کارون و اروند و نوسازی پل رودخانه ای در اهواز، احداث آب انبارهای بزرگ و سیستم بند امیر و شبکه آبیاری سرزمین فارس از کارهای عضدالدوله است.

cycas.mihanblog.com

جریان آب زیرزمینی

آبهای زیرزمینی بطور طبیعی ، و بطور کلی تحت اثر وزن خود از نقاط مرتفع به سوی نقاط پست حرکت میکنند. حرکت افقی آب در زیر زمین اغلب بسیار آهستهتر از رودخانههاست، به نحوی که سرعت آب در رودخانهها را با متر در ثانیه میسنجند در حالی که سرعت آبهای زیرزمینی با سانتیمتر در روز و حتی متر در سال سنجیده میشود

 

جابجایی آب در زیر زمین در تجزیه و تحلیل حرکت آب زیرزمینی ، مسیر واقعی پرپیچ و خم مولکولهای آب از خلال منافذ رسوبات و درز و شکاف سنگها را به صورت مسیرها صافی در نظر میگیرند، بطوری که گویی مولکولهای آب مستقیما از درون ذرات جامد عبور میکند. خطوط صاف مسیر حرکت مولکولهای آب را اصطلاحا «خط جریان» میگویند. جریان آب زیرزمینی معمولا بهصورت یکنواخت و ماندگار است. با استفاده از ارتفاع سطح آب در چاههایی که در یک سفره حفر شدهاند میتوان «نقشه خطوط تراز ایستایی» را تهیه کرد. این گونه نقشهها از نظر مطالعه حرکت آب در زیر زمین و کسب اطلاعات در مورد سفره آب زیرزمینی بسیار مفید است. خطوط تراز ابهای زیرزمینی را خطوط هم پتانسیل نیز میگویند. جهت جریان آب زیرزمینی و نحوه ارتباط آب زیرزمینی با رودخانهها و دریاچه ها را مشخص کرد، جهت و سرعت حرکت آب زیرزمینی را همچنین میتوان بوسیله «رویابها» نیز مشخص کرد. به این منظور مقداری مواد رنگی ، مواد نمکی یا مواد رادیواکتیو را به آب چاه افزوده و زمان دریافتشان را در چند چاه مجاور مشخص میکنند. به این وسیله ، با در دست داشتن فاصله چاهها از یکدیگر جهت و سرعت حرکت آب زیرزمینی معلوم میشود.

عوامل موثر در سرعت آب زیرزمینی ▪ شیب آبی :

 

 شیب آبی یا گرادیان هیدرولیک بین دو نقطه از سطح ایستایی عبارت از نسبت بین اختلاف ارتفاع دو نقطه به فاصله بین آن دو نقطه است و منعکس کننده کاهش بار ناشی از اصطکاک در طول حرکت آب بین آن دو نقطه میباشد ▪ نفوذپذیری : نفوذپذیری به معنی قابلیت عبور آب از زمین است. نفوذپذیری علاوه بر اندازه فضاهای خالی سنگ و خاک به ارتباط بین آن فضاهای خالی با یکدیگر نیز بستگی دارد. سنگی که تخلخل زیادی دارد، اگر منافذ آن به هم ، راه نداشته باشند، غیر قابل نفوذ خواهد بود. نفوذپذیری خاک و سنگ را به روشهای مختلفی در صحرا و آزمایشگاه میتوان تعیین کرد. رایجترین روش صحرایی تعیین نفوذپذیری استفاده از آزمایش پمپاژ و در آزمایشگاه بکارگیری آزمایشهای «بار ثابت» ، «بارافتادن» یا «بارخیزان» است. در خاکها ، یکنواخت نبودن و حالت لایهلایه تاثیر مهمی بر نفوذپذیری دارد. به نحوی که معمولا نفوذپذیری افقی مصالح به مراتب بیشتر از نفوذپذیری قائم در آنهاست در اغلب شرایط ، نفوذپذیری سنگها تابعی از وضعیت درزها و شکستگیهایشان ، از جمله فاصله آنها از یکدیگر ، مقدار باز شدگی و پر شدگی آنها و بالاخره اندازه حفرات و نحوه توزیع آنها است. به دلیل نامنظم بودن این اشکال و عدم تداومشان در سنگ ، اغلب ممکن است برآورد نفوذپذیری سنگ با خطای قابل ملاحظهای همراه شود. نفوذپذیری یکی از مهمترین پارامترهای تعیینکننده ویژگیهای مصالح است. بالارفتن آب به خلاف نیروی گرانشی و بر اثر نیروی موئینه ، شسته شدن رسوبات ریز از میان رسوبات درشت و ایجاد پدیده رکاب و بالاخره از دست رفتن مقاومت برخی خاکها بر اثر بارگذاری ناگهانی به روی آنها ، هم در ارتباط با نفوذپذیری مصالح ایجاد میشود.

 

تخلیه طبیعی آب از زیر زمین آبی که در زیر زمین حرکت میکند سرانجام بطور طبیعی از زیر زمین خارج میشود. با نزدیک شدن سطح ایستایی به سطح زمین ، آب زیرزمینی مستقیما از طریق خاک تبخیر میشود یا جذب گیاهان شده و بر اثر عمل تفریق به اتمسفر باز میگردد. در پارهای از نقاط ، با نزدیک شدن سطح ایستایی به سطح زمین و تبخیر آب یک منطقه تبخیری و شورهزار بوجود میآید. بخش مهمی از آبهای زیرزمینی مستقیما وارد آبهای سطحی ، یعنی رودخانهها ، دریاچهها و دریاها میشود. رودخانههایی که آب زیرزمینی را زهکشی میکنند «رود زاینده» یا آبزا نامیده میشوند.

 

چشمه هر جا که سطح ایستایی ، سطح زمین را قطع نماید، آب بهصورت جریان سطحی تخلیه میشود. اگر مقدار تخلیه کم یا در سطح وسیعی پخش شده باشد «سطح تراوش» ایجاد میشود. آبهای زیرزمینی بصورت «چشمه» نیز از زمین خارج میشوند. چشمه نوعی تخلیه طبیعی آب زیرزمینی است که بصورتی متمرکز رخ میدهد.

تقسیمبندی چشمه ها ▪ چشمه های ثقلی :

 

آنهایی هستند که در شرایط مناسب ، بر اثر جریان آب بوسیله نیروی گرانشی ، در سطح زمین ظاهر میشوند. وقتی سطح ایستایی بههر علتی به وسیله سطح زمین قطع شود ممکن است یک چشمه تشکیل شود. از این رو به چشمههای ثقلی «چشمههای سطح ایستایی» هم میگویند. در شرایطی که یک لایه نسبتا قابل نفوذ آبدار در روی یک لایه تقریبا غیر قابل نفوذ ، که توسط سطح زمین قطع گردیده، قرار بگیرد، چشمه تشکیل میشود. همچنین وقتی یک سفره آب زیرزمینی به وسیله یک مجرا به سطح زمین راه یابد، چشمه تشکیل میشود. آبهای زیرزمینی موجود در سنگهای آهکی ، که گاهی منابع بسیار بزرگی را تشکیل میدهند، ممکن است چشمههای پر آب بوجود آورند. ▪ چشمههای غیر ثقلی : یا چشمههای آرتزین آنهایی هستند که آبشان با فشاری بجز فشار هیدرواستاتیک به خارج رانده میشود. منبع تامین فشار در این چشمهها معمولا فرآیندهای درونی زمین است. آب این نوع چشمهها معمولا گرمتر از چشمههای معمولی و حاوی مواد معدنی بیشتر است. بههمین جهت به «چشمههای آب گرم» یا «چشمههای معدنی» نیز معروفند. چشمههای آب معدنی در ایران فراواناند. نوعی از چشمههای آب گرم به آبفشان معروفاند. آب آبفشانها به تناوب و با نیروی زیاد به بیرون میجهد. فرسایش و رسوبگذاری توسط آبهای زیرزمینی آبهای زیرزمینی نیز در ضمن حرکت خود تغییرات زیادی را بوجود میآورند. آبهای زیرزمینی به علت سرعت بسیار کمشان نمیتوانند، همانند رودخانهها ، از راه سایش با کندن مستقیم سنگها باعث فرسایش زمین شوند. ولی قادرند به تدریج مقادیر بسیار زیادی از مواد را حل کرده با خود ببرند و در مقاومت مواد تاثیر منفی بگذارند. در شرایط مناسب با اتصال مجراهای انحلالی و فراختر شدن آنها «غار» تشکیل شده و جریانهای رودخانهای زیرزمینی ایجاد میشود. عمل انحلال بیشتر در امتداد (درزه|درزها)) ، گسلها یا سطوح لایه بندی سنگها ، مخصوصا سنگهای آهکی ، انجام میشود. در اغلب موارد کف غار از واریزههای سقف آن پوشیده شدهاست. در صورتی که غارها و حفرات به اندازه کافی به سطح زمین نزدیک باشند فروریزش آنها حفراتی را در سطح زمین ایجاد میکند. که به آنها «توپوگرافی کارستی» گفته میشود. مواد محلولی که بوسیله آبهای زیرزمینی جابجا میشوند ممکن است با تغییر شرایطی چون تغییر فشار و دما ، افزایش مواد محلول ، تبخیر آب ، فعالیت باکتریها و غیره ، در نقاط دیگری بار دیگر رسوب کنند. به این ترتیب ممکن است موادی مثل کلسیم کربنا ، سیلیس و اکسید آهن در لابهلای رسوبات دیگر تهنشین شوند و ذرات ناپیوسته آن رسوبات را بههم بچسبانند و سنگ متراکم و یکپارچهای را بوجود آورند. به این مواد اصطلاحا «سیمان» گفته میشود. مواد محلولی که بوسیله آبهای زیرزمینی حمل میشوند، گاهی نیز ممکن است جانشین مواد دیگر شوند. یعنی آب زیرزمینی همزمان با حمل کردن مواد موجود ، مواد جدیدی را به جای آن تهنشین سازد. رسوب مواد محلول در آب زیرزمینی ، در سقف و کف غارها اغلب قندیلها و اشکال جالبی را بوجود میآورد. وقتی آبهای زیرزمینی در سطح زمین ظاهر میشوند ممکن است بخشی از مواد محلول خود را در محل ظهور باقی بگذارند. این گونه رسوبات ، بهخصوص بوسیله چشمههای معدنی فراوان تشکیل میشود. یکی از رسوباتی که در دهانه اغلب چشمههای معدنی یافت میشود. کربنات کلسیم در دهانه چشمهها را ممکن است بر اثر خروج گاز > حفرهدار نیز شده باشند، تراورتن مینامند. تراورتن بهدلیل سهولت دسترسی و سادگی برش ، به مقدار زیاد به عنوان روکار بناها استفاده میشود.

cycas.mihanblog.com

واژگان گیاه‌پزشکی

پاتولوژی گیاهی: (Plant Pathology ) پاتولوژی گیاهی به علم مطالعه‌ی بیماری‌های گیاهی گفته می‌شود، این علم عوامل بیماری‌زا، چگونگی ایجاد بیماری، چگونگی فعل و انفعلات، ارتباط میان گیاه میزبان و عوامل تولیدکننده‌ی بیماری آن و درنهایت روش‌های مبارزه با آن‌ها را مورد بررسی قرارمی‌دهد.

● بیماری‌شناسی گیاهی: (phytopathology ) علم مطالعه‌ی بیماری‌های گیاهان، شناسایی، ‌مطالعه و مبارزه با عوامل زیان‌آور به گیاه و فرآورده‌های گیاهی و آثار ناشی از این عوامل● بیماری فیزیولوژیکی: (physiological disease) هرگونه اختلال در فیزیولوژی گیاه که عامل آن موجود زنده نباشد مانند اختلال ناشی از کمبود مواد غذایی، سرمازدگی و آلودگی هوا. بدیهی است همه بیماری‌ها جنبه فیزیولوژیکی دارند ولی اصطلاح دربیماری فیزیولوژیکی اغلب به معنایی است که دربالا آورده شده

● بیمارگر: (Pathogen) پاتوژن‌ها به دو گروه زنده Animate و غیرزنده Inanimate تقسیم‌بندی می‌شوند که عامل تولید بیماری هستند.

● پارازیتیسم: (Parasitism) رابطه‌ی میان انگل و میزبان که دراکثر مواقع به ضرر میزبان تمام می‌شود.

● پارازیت: (Parasit) یا انگل به موجودی گفته می‌شود که حداقل یک قسمت از چرخه‌ی زندگی خود را داخل یا روی موجود زنده‌ی دیگر که به آن میزبان یا host گفته می‌شود به سرمی‌برد و تمام یا قسمتی از موادغذایی موردنیاز خود را از آن موجود کسب کند.

● انگل‌های اجباری: (Obligate Parasite) یعنی برخی از پاتوژن‌ها مانند ویروس‌ها، نماتدها و عده‌ای از قارچ‌ها برای تغذیه و تکمیل چرخه‌ی زندگی خود، وابستگی کامل به سلول زنده‌ی میزبان دارند و درمحیط غذایی غیرزنده قادر به رشد نمی‌باشند.

● ساپروفیت اجباری: (Obligate Saprophyte) قادر به تغذیه از سلول زنده نمی‌باشند بلکه موادآلی موردنیاز خود را از منابع غیرزنده یا بقایای پوسیده تامین می‌کنند مانند باکتری‌ها، مایکوپلاسماها و بسیاری از قارچ‌ها که قادرند هم از سلول گیاهی و هم درمحیط غیرزنده رشد کنند.

● دوره‌ی بیماری: فواصلی که درتوسعه‌ی یک بیماری رخ می‌دهند را دوره یا چرخه‌ی بیماری می‌نامند که شامل مراحل زیراست:

▪ تلقیح: (Inoculation) عبارت از تماس عامل بیماری‌زا با گیاه است. عامل بیماری‌زا را مایه‌ی تلقیح می‌گویند.

▪ رخنه: (Penetration) رخنه عبارت از ورود عامل بیماری‌زا مستقیم یا از منافذ طبیعی و زخم‌ها به داخل میزبان صورت می‌گیرد. قارچ‌ها، نماتدها و گیاهان گلدار انگل می‌توانند به داخل گیاه نفوذ کنند. محل تماس قارچ با سطح گیاه کمی متورم شده و آپرسوریوم (Appresorium) تشکیل می‌شود ازمحل آپرسوریوم یک هیف ظریفی به نام میخ رخنه خارج شده و به کمک آن وارد گیاه می‌شود. گیاهان انگل گلدار نیز آپرسوریوم و میخ رخنه تولید می‌کنند. تمام باکتری‌ها و بسیاری از قارچ‌ها توسط روزنه‌های هوایی، آبی، عدسک‌ها و زخم وارد گیاه می‌شوند ویروس‌ها و بعضی از باکتری‌ها و پاتوژن‌های دیگر می‌توانند توسط نیش حشرات به داخل بافت میزبان رخنه کنند.

▪ عفونت: (Infection) عفونت مرحله‌ای است که پاتوژن ‌درداخل میزبان با سلول‌های حساس ارتباط برقرارکرده، غذای خود را ازآن‌ها جذب می‌کند. گیاه دراین مرحله مکانیسم دفاعی مختلفی ازخود آشکار می‌سازد.

▪ دوره‌ی نهفتگی بیماری:(Latent Period) مدت زمان بین تلقیح تاظهور علایم بیماری را دوره‌ی نهفتگی یا کمون می‌گویند. ▪ تهاجم: (Invasion) دراین مرحله عوامل بیماری‌زا به‌صورت‌های گوناگون و به درجات متفاوت در بافت میزبان خود پخش می‌شوند.

▪ تولیدمثل: (Reproduction) نحوه‌ی تولیدمثل درانگل متفاوت است. باکتری‌ها به‌صورت تقسیم دوتایی سلول و به‌ندرت ازطریق جنسی تکثیر می‌شوند. قارچ‌ها ازطریق تولید اسپورهای جنسی و غیرجنسی و میکوپلاسماها، پروتزوآها با تقسیم ساده تکثیر می‌شوند ویروس‌ها و ویروئیدها ازطریق همانندسازی (replication) با استفاده از تقسیم سلول، نماتدها با تخمگذاری و گیاهان گلدار انگل با تولید بذر تولیدمثل می‌کنند.

▪ انتشار پاتوژن: (Transmission) انتشار انگل‌ها مانند زئوسپورهای قارچ، باکتری‌، نماتد می‌توانند مسافت کوتاهی را طی کنند اما دراکثر مواقع انگل‌ها به صورت غیرفعال توسط باد، باران، حشرات، آب آبیاری، ‌بذر، ‌غده و نشاءهای آلوده، جانوران و ادوات کشاورزی و باغبانی انتشار پیدا می‌کنند.

▪ زمستان گذرانی: (Over wintering) انگل‌های گیاهان چندساله زمستان را در گیاهان می‌گذرانند. قارچ‌هایی که انگل گیاهان یکساله هستند ممکن است زمستان را به شکل اسپور، میسلیوم درحالت خواب، اسکلرت (سختینه) درروی بقایای گیاهی و یا دربذر و غده سپری کنند، باکتری‌ها نیز درداخل بذر، غده، گیاهان آلوده و خاک زمستان را می‌گذرانند. نماتدها در بیشتر مواقع به‌صورت تخم درخاک و یا به‌ندرت به‌شکل لارو در بذر زمستان گذرانی می‌کنند. ویروس‌ها در حشرات ناقل، گیاهان میزبان، بذر و غده زمستان را می‌گذرانند...

● بی‌رنگی: (etiolation) ازبین رفتن رنگ سبز گیاه به علت رشد درتاریکی یا دراثر مواد تولید شده در میکروارگانیزم‌ها

● سبزردی یا کلروز: (chlorosis) به از بین رفتن جزئی یا کلی رنگ سبز اندام‌های گیاهی دراثر کمبود موادغذایی یا حمله‌ی پاتوژن‌ها با وجود نور کافی گفته می‌شود. کلروز با برطرف شدن عامل آن محو شده و گیاه رنگ طبیعی خود را به دست می‌آورد.

● ملانوز: (melanose) به قهوه‌ای یا سیاه شدن غده و اندام‌های گوشتی می‌گویند، این بیماری دراثر کمبود اکسیژن پدید می‌آید.

● موزائیک: (mosaic) ایجاد لکه‌های زرد در پیکره‌ی سبز پهنک را موزائیک می‌نامند که از بیماری‌های ویروسی است.

● پلاسیدگی: (wilting) درگیاهانی دیده می‌شود که ریشه یا آوندهای‌شان مورد حمله قرارگرفته باشند.

● لکه‌دارشدن برگ و میوه: بسیاری از انگل‌ها تولید لکه دربرگ و میوه می‌کنند. اندازه، شکل، رنگ، لکه‌ها می‌تواند درتشخیص بیماری مهم باشد.

● ریزش اندام‌های گیاهی: ریزش برگ، گل، جوانه، میوه در صورتی که غیرطبیعی و ناشی ازبیماری است که بی‌اندازه باشد.

● نانیسم: (nanisme) نانیسم یا کوتولگی اندام‌های گیاهی دراثر کاهش تعدادی از سلول‌های گیاهی هیپوپلازی (hypoplasia) و یا کوچک شدن اندازه‌ی سلول‌ها هیپوتروفی (hypotrophy) پدید می‌آید.

● ژیگانتیسم: (gigantism) عبارت از رشد بی‌اندازه‌ی اندام‌های گیاهی دراثر افزایش تعداد سلول‌ها هیپرپلازی (hyperplasia) و یا رشد بی‌اندازه‌ی سلول هیپرتروفی (hypertrophy) می‌باشد. ژیگانتیسم در اثر افزایش ازت خاک، عوامل نامساعد محیط، بیماری‌های باکتریایی و... بوجود می‌آید.

● عدم تقارن دربرگ: با ازبین رفتن تقارن بین دوقسمت پهنک بوجود می‌آید.

● جارویی شدن: شاخه‌ها از فواصل نزدیک بهم رشد کرده، شکل جارو به خود می‌گیرند.

● روزت: (rosette) فاصله‌ی میان گره هاکم شده و برگ‌ها به‌صورت کپه‌ای مانند گلبرگ‌های گل سرخ شده.

● تاولی شدن: بافت میان رگبرگ‌ها رشد فوق العاده‌ای پیدا کرده و در روی پهنک به شکل تاول ظاهر می‌شود.

● غده یا گال (سرطان): دراثر تحریک سلول‌ها وعمل هیپروتروفی یا هیپرپلازی بوجود می‌آید.

● تغییراستحکام بافت گیاهی: دراثر بیماری ممکن است بافت گیاهی استحکام خود را ازدست داده، پوسیده شود.

● نکروز: (necrosis) نکروز دراثر مرگ سلول‌های گیاه بوجود می‌آید که به‌صورت بافت مرده یا لکه‌ی قهوه‌ای خشک ظاهر می‌شود.

● بلایت یا بادزدگی: (blight) مرگ سریع برگ، جوانه، شاخه و اندام گیاهی می‌گویند.

● شانکر: (canker) به ناحیه‌ی مرده نکروتیک فرورفته با حاشیه‌ی مشخص در پوست ریشه، تنه یا شاخه می‌گویند.

● مرگ سرشاخه: (dieback) مرگ سریع سرشاخه‌ها از انتها به پائین گسترش می‌یابد.

● آنتراکنوز: (anthracnose) به لکه‌های زخم مانند نکروتیک روی برگ، ساقه، میوه یا گل می‌گویند.

● جرب:‌(scab) لکه‌های موضعی روی برگ، میوه، غده و یا سایرقسمت‌های گیاه که به‌طور عمده کمی برجسته یا فرورفته بوده و ترک خورده نیز می‌باشند.

● وارت: (wart) زگیل

● زنگ: (rust) تاول‌های شبیه به زنگ آهن درروی برگ و یا سایر اندام‌های هوایی گفته می‌شود.

● سفیدک: (mildew) لکه‌های زرد یا نکروتیک (خشک) روی برگ، ساقه و میوه اند که به‌طورمعمول با ریسه یا اندام‌های بارده قارچ همراه هستند.

● لکه: (blotch) قسمت‌های نسبتاً وسیع ونامنظم تغییر رنگ یافته یا مرده روی اندام‌های گیاه

● مومیایی: (mummy) میوه‌ای که براثر حمله‌ی قارچ پوسیده و سپس چروکیده و خشک شده باشد.

● سیاهک: (smut) بیماری ناشی از قارچ‌های راسته‌ی Ustilaginales

● پژمردگی: (wilt) پلاسیدگی یا ازبین رفتن شادابی گیاه براثر کمبود یا ازدست دادن آب، پژمردگی ممکن است براثر اختلال درانتقال یا جذب آب.

● زردی: (yellows) اصطلاحی برای توصیف بیماری‌های گیاهی که نشانه‌ی عمده و شهود آن‌ها زردی است.

● هوازی: (aerobe) موجود ‌زنده‌ای که برای فعالیت ‌و رشد نیاز به اکسیژن دارد.

● بی‌هوازی: (anaerobe) موجود زنده‌ای که درنبود اکسیژن (O۲) آزاد، فعالیت و رشد می‌کند.

● غیرزنده: (a biotic) واژه‌ای برای توصیف بیماری‌هایی که براثر عوامل غیرزنده بوجود می‌آید.

● آفلاتوکسین:(Aflatoxin) زهرابه‌ای که قارچ Aspergillus و برخی دیگر از قارچ‌ها تولید می‌کنند و برای انسان و حیوان زیان‌آور است.

● باکتری: (bacterium) موجود زنده‌ی پروکاریوت و معمولاً تک سلولی با دیواره‌ی مشخص که تکثیرآن به روش تقسیم دوتایی انجام می‌شود.

● بیماری باکتریایی: (bacteriosis) هرنوع عفونت یا بیماری که عامل آن باکتری باشد.

● تشخیص: (diagnosis) شناسایی بیماری، اختلال یا عارضه و نیز شناسایی عامل آن‌ها.

● خفتگی: (dormancy) حالت غیرفعال موجودات زنده براثر شرایط

● دوز: (dose) ۱) میزان آفت‌کش درواحد سطح حجم یا وزن ۲) مقدار بیمارگر که برای مایه‌زنی به کار می‌رود.

● گیاه تله: (decoy crop) گیاهی زراعی که به منظور جلب بیمارگر و کاهش جمعیت آن کشت می‌شود کاهش جمعیت بیمارگر از طریق حذف گیاه تله انجام می‌شود.

● گردپاشی: ‌(dusting) پاشیدن آفت‌کش‌ها به صورت گرد.

● اپی فیت: (epiphyte) موجود زنده‌ای که بدون داشتن رابطه‌ای انگلی روی سطح گیاه به سرمی‌برد.

● قارچ: (fungus) موجود زنده‌ای با هسته‌ی حقیقی که اندام رویشی آن معمولاً به شکل ریسه است و موادغذایی خود را ازطریق جذب گرفته و تولیدمثل آن با تشکیل هاگ‌های جنسی، غیرجنسی یا هردو است.

● زیستگاه: (habitat ) محل طبیعی زندگی موجود زنده

● دامنه‌ی میزبانی: (host range) مجموعه‌ی میزبانان یک بیمارگر که به طورطبیعی شناخته شده و یا به طورآزمایشی تعیین شده باشد.

● ریسه: (hypha ) رشته‌ای لوله‌ای شکل که واحد ساختمانی اغلب قارچ‌ها است.

● میسلیوم: (mycelium ) توده ریسه (hyphae) قارچ‌ها

● قارچ‌شناسی: (mycology) علم مطالعه قارچ‌ها

● میکوپلاسمایی: (mycoplasma) موجودات شبیه باکتری ولی بدون دیواره یاخته

● نماتد: (nematode) جانورکرمی شکل یا نخ مانند از شاخه‌ی Nematoda که ممکن است انگل گیاه یا حیوان باشد و به‌طور آزاد درآب یا خاک زندگی می‌کند.

● نماتدشناسی: (nematology) علم مطالعه‌ی نماتدها

● پاتووار: (pathovar) زیرگونه‌ای از باکتری که ازلحاظ دامنه‌ی میزبانی متمایز باشد.

● پاتوتیپ: (pathotype) زیرگونه‌ای از بیمارگر که ازلحاظ بیماریزایی (به‌ویژه دامنه‌ی میزبانی) متمایز باشد.

● سختینه: (sclerotium) اندامی سخت، فشرده و مقاوم دربرابر شرایط نامساعد محیط که می‌تواند زمانی طولانی به حالت غیرفعال باقی بماند و پس از مساعد شدن شرایط جوانه زند.

● تنش: (stress) اثر نامساعد محیط خارج روی گیاه وبیماری

● استایلت: (stylet) قطعات دهان دراز، باریک و توخالی برخی حشرات و نماتدها برای سوراخ کردن بافت میزبان و کشیدن مواد غذایی ازآن.

● همزیستی: (symbiosis) زندگی دوموجود زنده غیرمشابه باهم به نحوی که این نوع زندگی برای هر دومفید باشد.

● تحمل: (tolerance) نوعی واکنش درمقابل بیمارگر که درآن گیاه آلوده می‌شود ولی خسارت چندانی نمی‌بیند یا نشانه‌های شدیدی درآن به وجود نمی‌آید. که درواقع تحمل نوعی پذیرندگی است.

● ویروس‌شناسی:‌(virology) علم مطالعه‌ی ویروس‌ها

● پرآزاری: (virulence) شدت بیماریزایی بیمارگر

● زهرابه: (toxin) ۱) ترکیباتی که به‌وسیله‌ی بیمارگر تولید و موجب بروز تمام و یا قسمتی از نشانه‌های بیماری درگیاه می‌شود. ۲) هرگونه ترکیبی که ازموجودی تولید می‌شود و برای برخی موجودات دیگر زیان‌آور است.

مدیریت کود دهی در تنش شوری

محلول خاک‌های شور، مقداری زیاد املاح دارد که کاتیون‌ها و آنیون‌های غالب آن,Mg+2,K+, Cl-, ,So4-2 Ca+2 ,Na+ می‌باشند. کاهش رشد و نمو گیاهان در خاک‌های شور به علت فشار اسمزی ناشی از حضور یون‌‌‌های عامل شوری است که باعث کاهش قابلیت استفاده از آب موجود برای گیاه می‌گردد. از طرف دیگر سمیت یونی نیز که در اثر وجود یون‌های عامل شوری ایجاد می‌شود می‌تواند اثر منفی بر رشد بگذارد. همچنین حضور بیش از حد هر یک از یون‌ها قابلیت برهم زدن تعادل، موجود بین عناصر در درون گیاه را دارد. به عنوان مثال واکنش شیمیایی بین Cl- و H2 Po4- ؛ Cl- و Co3- ؛ Cl و So4-2، Na+و K+از نوع آنتاگونیسم است (ملكوتی و همایی، 1373).

کودها از عناصر معدنی تشکیل شده‌اند بنابراین آنها نیز می‌توانند به عنوان منابع افزایش فشار اسمزی عمل کنند، از طرف دیگر کاهش آب موجود موجب کاهش جذب عناصر غذایی از خاک نیز می‌گردد (ملكوتی و همایی، 1373). با توجه به تفاوت در دامنه بهینه هر عنصر غذایی برای هر گیاه، میزان بروز عدم تعادل تغذیه‌ای در گیاهان مختلف متفاوت است و در محلول خاک به غلظت و ترکیب شیمیایی املاح بستگی دارد. شوری فعالیت یونی عناصر غذایی در محلول خاک را بر هم می‌زند به عنوان مثال نسبت‌های Na+ /K+ ،No3-/Cl- و Ca2+/ Na+ افزایش می‌یابد (ملكوتی و همایی، 1373).

کودها بر خصوصیات شیمیایی خاک‌ها اثر دارند به طور کلی شوری خاک با مصرف کودهای نیتروژنه بالا می‌رود زیرا حلالیت کودهای نیتروژنه بالاست مصرف کودهای نیتروژنه مانند NH4NO3 موجب کاهش pH خاک گردیده و در نیتجه حلالیت Ca، Mg، K را افزایش می‌دهند. برخلاف کودهای نیتروژنه کودهای فسفاته موجب کاهش شوری خاک می‌گردند. زیرا افزودن این کودها به خاک مقداری فسفات‌های کلسیم و منیزیم که غیرمحلول هستند تشکیل شده، بخشی از شوری که مربوط به یون‌های کلسیم و منیزیم بوده از کل شوری خاک کسر می‌شود. کود پتاسیم در مقایسه با ازت اثر چندانی بر pH خاک نداشته و در مقایسه با فسفر نیز موجب تشکیل نمک‌های غیرمحلول نمی‌شود. بنابراین کاربرد کود پتاسیم به خاک موجب افزایش شوری می‌گردد اما این افزایش به اندازه‌ی کودهای نیتروژنه نیست. مطالب ذکرشده مربوط به کودهای تک عنصری است اما باید خاطرنشان کرد که کودهای شیمیایی ترکیبی از چند عنصر هستند و آنها نیز باهم اثر متقابل دارند که این اثرات متقابل اهمیت کاربردی دارد. علاوه بر اثر کودها بر شوری خاک، شوری خاک نیز بر کارآیی کودهای شیمیایی تأثیراتی دارد. شوری ممکن است باعث عدم تحرک کودهای آمونیومی گردد و قابلیت دسترسی آنها را کاهش دهد. شوری فرآیند نیتریفیکاسیون در خاک را کاهش می‌دهد (ملكوتی و همایی، 1373).

دانش بومی کشاورزی شور زیست در کشور

ایران کشوری است که از شمال تا جنوب آن مشکل شوری منابع آب و خاک وجود دارد و با وجود این سطح گسترده شوری کشاورزان با تکیه بر تجربه چندین هزار ساله خود روشهای بهره برداری بهینه را از این منابع فرا گرفته اند. بعضی از این تکنیک ها پس از گذشت هزاران سال روز به روز بیشتر مورد تایید علمی قرار می گیرند. در زیر به مهمترین روشهای مدیریت کشاورزی شور زیست به کار گرفته شده توسط کشاورزان ایرانی اشاره می شود:

روش آبیاری: کشاورزان کشورمان در طول قرنها کشاورزی با استفاده از آب شور به این نتیجه رسیده اند که بخشی از آب داده شده به خاک باید صرف آبشویی شود به همین دلیل سیستم آبیاری غرقابی را انتخاب و در هر بار آبیاری بیش از نیاز آبی گیاه، به آن آب می دادند. لذا نمک های اضافی از محیط رشد ریشه شسته شده و به لایه های پایین تر از عمق توسعه ریشه ها منتقل می شده است.
احداث قنات: در بسیاری از مناطق پایین دست دشتهای بزرگ زمین مسطح وجود داشته ولی آب شور بوده است. یکی از اهداف احداث قنوات در فواصل بالا دست تر علاوه بر بهره برداری از شیب طبیعی و نیروی ثقلی برای انتقال آب به سطح زمین، انتقال آب شیرین از بالا دست برای آبیاری اراضی پایین دست بوده است.

آیش گذاری: سیستم آیش گذاری نیز از گذشته های دور بین کشاورزان ایران رایج بوده است بدین نحو که کشاورزان برای هر منبع آب شور چندین قطعه زمین آیش آماده سازی می کرده اند و هر چند سال یک بار اقدام به کشت زمین آیش می نموده اند. در فاصله آیش گذاری اقدامات اصلاحی نظیر آبشویی، افزایش ماسه و کنترل علف های هرز صورت می گرفته است.

استفاده از گیاهان مقاوم به شوری در الگوی کشت: در طول تاریخ در مناطق حاشیه دو کویر بزرگ ایران کشاورزان در جهت گزینش گیاهان مقاوم به تنش های محیطی از جمله شوری تلاش نموده اند بدین صورت که توده های بومی مورد کشت و کار در کنار صفات مثبت دیگر، بالاترین میزان مقاومت به شوری را در بین گیاهان زراعی موجود دنیا داشته باشند. این رهیافت باعث انتخاب دو گونه گندم و جو به عنوان گیاهان پاییزه و زمستانه و گیاهان پنبه، ارزن، شلغم، سورگوم و چغندر قند (در قرن اخیر) به عنوان گیاهان تابستانه در اصلی الگوی کشت این مناطق تثبیت شد. به جرات می توان ادعا نمود که هنوز هم پس از سال ها مطالعه در مورد انتخاب و معرفی گیاهان مقاوم به شوری همین گیاهان در فهرست گیاهان زراعی مقاوم به شوری قرار می گیرند. همچنین گیاهان چند ساله و باغی انتخاب شده توسط کشاورزان مناطق دارای آب و خاک شور ایران نیز در دنیا بی نظیرند. درختان پسته و نخل نیز جزو مقاوم ترین گیاهان باغی به شوری هستند و در عین مقاومت به شوری بالا، دارای نیاز آبی کم و مقاوم به گرمای شدید می باشند که این دو مورد نیز از خصوصیات بارز مناطق خشک و کویری می باشد.

اصلاح بافت خاک: در مناطق کویری کشاورزان به این نتیجه رسیده اند که گیاهان کاشته شده در خاکهای با بافت سبک شوری را بهتر تحمل کرده و در صورت رعایت دور آبیاری عملکرد محصولات کاشته شده در این خاکها از خاکهای مشابه ولی با بافت سنگین بیشتر است. لذا آنها از همین خصوصیت استفاده نموده و هر زمان که نیروی انسانی و سرمایه کافی در اختیار داشته باشند نسبت به اضافه نمودن ماسه به مزرعه خود اقدام می کنند.

دیگر محصولات فناوری نانو، نانو کاتالیزورها هستند که قابلیت تبدیل روغن های گیاهی به سوخت را جهت ایجاد

از دیگر محصولات فناوری نانو، نانو کاتالیزورها هستند که قابلیت تبدیل روغن های گیاهی به سوخت را جهت ایجاد منابع جدید انرژی دارند.

پیشرفت در زمینه علوم گیاهی، کشاورزی و صنایع غذایی رابطه مستقیمی با پیشرفت در تحقیقات زیست شناسی سلولی و مولکولی دارد. تولید ابزارهای جدید تحول شگرفی در تحقیقات سلولی و مولکولی ایجاد کرده است. امروزه میکروسکوپ هایی که قابلیت ایجاد مشاهده در مقیاس نانو را دارند در توسعه علوم زیستی نقش مهمی را ایفا می کنند. دیگر اثرات نانو تکنولوژی در کشاورزی

نانوتکنولوژی اثرات زیادی بر روی کشاورزی و صنعت تولید غذا داشته است. این علم قادر است کفایت تولیدات کشاورزی را افزایش دهد، اثرات مثبت و دلخواه غذاهای کاربردی را بهبود بخشد، و بسته بندی مناسب که حاوی سنسورهای نانو بوده و قادر به شناسایی بیماری زاها و آلودگیها می باشد را عرضه کند.

در ایالات متحده آمریکا ، نانوتکنولوژی یکی از مهمترین اولویتهای تحقیقاتی است. این علم تاثیرات معنی داری روی اقتصاد و نیز بهبود استانداردهای زندگی دارد. پیش بینی می شود که نانوتکنولوژی نقش اساسی در زندگی روزانه انسان داشته باشد.

نانوتکنولوژی علمی است که با اجزاء بسیار کوچک سروکار دارد. 100-1 نانومتر ، اندازه محصولات جدیدی است که فرآوری یا تولید می شوند، هر نانومتر ، یک بیلیونیم متر می باشد (حدود یک میلیونیم ته سوزن).

هر جزء نانومتر از سلول زنده کوچکتر می باشد و فقط با میکروسکوپ بسیار قوی قابل رویت است. نانوتکنولوژی چند دهه است که به وجودآمده اما در حال حاضر به عنوان یک تکنولوژی جدید بسیار نوید بخش می باشد.

محصولات نانو اغلب در دسترس مشتریان هستند. مثل توپهای تنیس، کرمهای ضدآفتاب، لوازم آرایشی – بهداشتی، مواد دندانی و داروئی . بعضی از محصولات نانو احتمالا با کشاورزی و غذا مرتبط می باشند. بسیاری از کمپانی های موادغذایی در حال تحقیق بر روی نانوتکنولوژی هستند و تلاش می کنند غذاهایی سالمتر ، مغذی تر با طعم بهتر و با دسترسی راحت تر به مصرف کننده عرضه نمایند.

پروژه های نانوتکنولوژی در حوزه کشاورزی و غذا عبارتند از :

1- نانو قادر به شناسایی حشره کش ها، کودها و سایر مواد بیولوژیکی مهم در مرحله نهایی کنترل کیفی محصولات کشاورزی می باشد.

2- حذف چالش بین مواد زائد حاصل از کشاورزی- صنایع غذایی و محیط زیست از دیگر حوزه های قابل توجه کاربرد این تکنولوژی می باشد. مثلا استفاده از نانوکریستالها برای حذف مواد زاید موادغذایی، صنایع شیمیایی، سوختهای بیو و انرژی و یا استخراج بیوپلیمرها از محصولات کشاورزی به روش نانو

3- توانایی نانو در پایش مواد مغذی ، داروها، حشره کش ها، آفت کش¬ها، انواع کود، واکسن¬ها در موادغذایی، بدن انسان و حیوان، در میان گیاهان، حشرات، میکروارگانیسم ها، خاک و محیط زیست.

رخدادهای مهم در پژوهش های تغذیه

تامین انرژی و مواد مغذی، هنوز هدف اصلی تحقیقات تغذیه ای می¬باشد، به خصوص در کشورهایی که دستیابی کافی به مواد غذایی تضمین نشده است. غنی سازی مواد خوراکی به اصلاح کمبود موادمغذی کمک می کند و مشخص شده است که غنی سازی غذاهای پایه مردم که گران هم نیستند، روش موفقی است. اما غنی سازی به روشی که در کشورهای پیشرفته دنیا متداول است (موادمغذی را اضافه می کنند) بدون انتقاد نیست.

به عبارت دیگر، دستیابی تقریبا در حدمطلوب به مواد غذایی در محصولاتی که موادمغذی بیشتری را تامین می کنند، افزایش یافته است و به توسعه غذاهای کاربردی که دارای خواص پیش برنده سلامت هستند، منجر می شود.

در میان بیشتر جوامع ، پروبیوتیک ها و پربیوتیک ها، هردو تاثیرات مثبتی روی میزبان میکروفلور، فیتواسترول، بهبود لیپیدهای سرم و کاهش خطر بیماریهای قلبی- عروقی دارند.

اسیدهای چرب W3 اثرات مفیدی روی سیستم قلبی- عروقی و سیستم التهابی و نیز میکرونوترینها و ترکیبات گیاهی با خواص آنتی بیوتیکی دارد. در واقع بسیاری از غذاها خواص کاربردی دارند. نظیر: میوه، سبزیها، دانه های کامل غلات و آجیل (مغزهای درختی و دانه ها).

اخیرا تمرکز تحقیقات تغذیه ای روی واکنش های متقابل بین رژیم غذایی و ژن ها معطوف شده است.

در حال حاضر نوتروژنوبیک و نوتروژنتیک دو راهکار مختلف به منظور کشف عوامل تغذیه ای و غیرتغذیه ای موثر بر ژنها ، اثر ژنها روی متابولیسم مواد مغذی و اجزاء خوراکی شامل تفاوتهای فردی بالقوه در نیازهای تغذیه ای جزء مباحث مورد بحث می باشد.

این پیشرفتها به سایر موضوعات مربوط به تحقیقات تغذیه ای اضافه شده که گستره¬ای وسیع روی سلامت و بهبودی ایجاد می کند. دانشمندان اعلام کردند استفاده از نانوتکنولوژی در صنایع غذایی هیچ اثر سوئی برای سلامت انسان نداشته و می تواند با ایجاد بهبود در سیستم هاضمه به سلامت افراد نیز کمک کند.

دانشمندان هلندی بر این باورند غذاهای تولید شده با استفاده از نانوتکنولوژی از سلامت کامل برخوردار بوده و قدرت جذب مواد غذایی را در بدن انسان به میزان موثری افزایش خواهد داد.

به گفته دانشمندان استفاده از غذاهایی که به واسطه این تکنولوژی فراهم آمده اند به دلیل ذهنیت متفاوت افراد از نانوتکنولوژی و ذرات نانو و تاثیرات احتمالی این نوع غذاها با استقبال چندانی مواجه نمی شود.

با این حال نانوتکنولوژی به راحتی قادر است با تغییر ساختارغذاها، مواد غذایی سالم و تاثیرگذاری را برای بدن انسان آماده کرده و از میزان عوامل نامناسب و آزار دهنده موجود در غذا بکاهد. در نهایت ساختارهای نانو ذرات موجود در غذاها تحت تاثیر سیستم هاضمه از بین می روند و در نتیجه هیچ ذره نانویی در بدن انسان باقی نخواهد ماند.

همچنین در حال حاضر دانشمندان اروپایی موفق به تولید نانو ساختارهایی شده اند که می تواند مواد مغذی را به مناطق خاصی از بدن هدایت کرده و تاثیر گذاری این مواد را بر روی اعضای بدن انسان افزایش دهند.

با این حال برخی از کاربردهای نانو در صنایع غذایی همچنان جدال بر انگیز است. برای مثال مواد فلزی به ویژی ذرات نقره و نانو ذرات در بسته بندیهای که به منظور جلوگیری از فاسد شدن مواد غذایی به صورتی گسترده مورد استفاده قرار می گیرند می توانند به داخل غذا راه یابند که وجود این ذرات می تواند مشکلاتی را برای سلامتی انسان به وجود آورد.

دانشمندان معتقدند با وجود فوائد اثبات شده نانو ذرات در صنعت غذایی، قبل از استفاده انبوه از این مواد باید تحقیقات گسترده ای در رابطه با تاثیرات آن به عمل آید.

فن آوری نانو در شرکت های صنایع غذایی

اختراعات فناوری نانو در محصولات غذایی منجر به ورود محصولات جدید و بدیعی به بازار شده است.در طی چند سال اخیر فناوری‌نانو به عنوان جزء مهمی از صنعت غذا تبدیل شده است. شرکت‌های مطرح در صنایع غذایی به تحقیق و توسعه در این زمینه پرداخته‌اند و انتظار می‌رود اولین موج محصولات در آینده نزدیک به بازار وارد شود. این مقاله نگاهی به تلاش چند شرکت در زمینه نانوغذاهاست که خوانندگان را با قسمتی از پیشرفت‌های ‏جدید در این عرصه آشنا می‌کند. ‏

در طی چند سال اخیر فناوری‌نانو به عنوان جزء مهمی از صنعت غذا تبدیل شده است. شرکت‌های مطرح در صنایع غذایی به تحقیق و توسعه در این زمینه پرداخته‌اند و انتظار می‌رود اولین موج محصولات در آینده نزدیک به بازار وارد شود. البته این تنها شروع است و یقیناً فناوری‌نانو در این عرصه راهی طولانی در پیش خواهد داشت.

بنابر یک پیش بینی اقتصادی به وسیله تحلیل گران، بازار نانوغذاها از 2،6 میلیارد دلار فعلی به 7 میلیارد دلار در سال آینده و به 4.20 میلیارد دلار در سال 2010 خواهد رسید .

فناوری‌نانو می‌تواند در خط تولید به منظور ایجاد ریزحسگرها و ماشین‌های تشخیص به‌کار رود و تولید غذاهای فاقد آلودگی

را تضمین کند. این نانوابزارها در تشخیص میکروب‌های مضر و تعیین زمان ماندگاری محصول نیز کاربرد دارند و به مدیران در اتخاذ تصمیمات راهبردی مانند انتخاب بهترین روش حمل و نقل و انبار محصولات کمک می‌کنند. به گفته کامپرز، مدیر برنامه بیو فناوری‌نانو در دانشگاه واخنینگن، استفاده از فناوری‌نانو به منظور تضمین کیفیت فرآورده‌های غذایی، یقیناً به نفع مصرف‌کننده است؛ البته نانوحسگرها و تشخیص‌دهنده‌های روبوتیک فعلاً فقط در مراکز تحقیقات به‌کار می‌روند، اما پیش‌بینی می‌شود اولین سری این ماشین‌ها در طی 4 سال آینده در محصولات غذایی ظاهر ‌شوند .

در حال حاضر شرکت‌‌های زیادی مانند Nestle، Food،Hershey، Keystone و Unilever مشغول کار روی نانوغذاها هستند.

گزارش شده است Nestle و Unilever امولوسیون‌هایی از نانوذرات را کشف کرده‌اند که باعث یکنواخت‌تر شدن بافت غذا شده، و می‌توان در تولید محصولاتی مانند بستنی از آنها استفاده کرد. دیگر پروژه‌های این شرکت، کار روی نانوکپسول‌هایی حاوی غذاهای غنی شده است که مواد مغذی و آنتی اکسیدانت‌ها را به تدریج به بخش‌های خاصی از بدن تحویل می‌دهند. این فناوری موادغذایی قدیمی را به ذراتی در ابعاد نانو تبدیل می‌کند که در داخل بدن رها شده و به خوبی جذب می‌شوند. این فناوری در غذاهای جدید کاربرد زیادی خواهد داشت.

یکی دیگر از شرکت‌های پیشگام در توسعه نانوغذاها، شرکت Kraft است که با تأسیس کنسرسیوم نانوتک (Nanotek) در سال 2000 اولین گام‌های ورود فناوری‌نانو به صنعت غذا را برداشت. این کنسرسیوم مجموعه‌ای از 15 دانشگاه و آزمایشگاه‌های تحقیقاتی ملی است و بیشتر در زمینه تهیه انواع غذاهای تعاملی و فرآورده‌های نوشیدنی فعالیت می‌کند که با ذائقه‌ و نیازهای فردی مصرف کننده سازگار باشد و دامنه وسیعی، از نوشیدنی‌های تغییر رنگ‌دهنده تا غذاهای جدید سازگار با حساسیت مصرف‌کننده (یا نیازهای تغذیه‌ای او) را در برمی‌گیرد. فعالیت دیگر این شرکت، تهیه نانوفیلترهایی است که مولکول‌ها را بیشتر بر اساس شکل و نه بر حسب اندازه غربال می‌کنند، و این مسئله تفکیک اجزای خاصی از یک فرآوده، حتی در دست مصرف کننده را امکان‌پذیر می‌سازد.

از دیگر اهداف این شرکت، کار روی بسته‌بندی‌های هوشمند غذایی است. از نانوحسگرهایی که به رهایش مواد شیمیایی ناشی از فساد غذاها حساس هستند می‌توان در بسته‌بندی‌های هوشمند استفاده کرد، تا به محض شروع خراب شدن غذا، رنگ بسته‌بندی تغییرکرده، به مشتری هشدار می‌دهد. این سیستم به مراتب دقیق‌تر و مطمئن‌تر از فروش با تاریخ مصرف است .

یکی دیگر از شرکت‌‌های فعال در زمینه نانوغذا، NutraLease است که روی فناوری غذاهای غنی شده تحقیق کرده و جهت افزایش رهایش زیستی (Biodelivery) مواد غذایی، از نانوکپسول‌ها استفاده می‌کند. این فناوری در نوعی روغن آشپزی به‌کار برده شده است که از استرول‌های گیاهی به منظور کاهش جذب کلسترول و کاهش خطر بیماری‌های قلبی استفاده می‌کند. بر اساس گزارشی این فرآورده باعث کاهش حدود 14درصد ازمیزان کلسترول LDL می‌شود.

شرکت Oil Fresh از اجزای نانوسرامیکی در تهیه ماهی‌تابه‌های رستوران‌ها استفاده می‌کند که باعث کاهش زمان سرخ کردن و مصرف روغن می‌شود. استفاده از این فرآورده به رستوران‌ها اجازه می‌دهد که از روغن‌های گیاهی به جای روغن‌های هیدروژنه استفاده کنند و در نتیجه میزان چربی‌های ترانس کاهش یافته و غذاهای سالم‌تری به دست می‌آید.

شرکت دیگری به نام Voridian از ترکیباتImpern نانوکامپوزیت ها در ساخت بطری‌های پلاستیکی نوشیدنی‌ها استفاده کرده است. Impern نوعی پلاستیک است که با نانوذرات خاک رس آمیخته و پلاستیک‌هایی به سختی شیشه ولی محکم‌تر را به وجود آورده است، که نسبت به شیشه شکنندگی کمتری دارند. لایه نانوذرات به‌گونه‌ای طراحی شده‌ که فرار مولکول‌های دی‌اکسیدکربن از نوشیدنی و نفوذ مولکول‌های اکسیژن به درون نوشیدنی جلوگیری کرده، در نتیجه باعث حفظ تازگی و افزایش زمان ماندگاری محصول می‌شود.

یکی دیگر از شرکت‌های فعال در این زمینه Nanocor است. این شرکت مهم‌ترین تولیدکننده نانوکامپوزیت های پلاستیکی است. این پلاستیک‌ها ویژگی‌های ویژه‌ای از جمله ایجاد مانع بهتر برای جریان اکسیژن و دی‌اکسیدکربن دارد، که منجر به افزایش زمان نگهداری محصولات نانوکامپوزیت پلاستیک مقاوم می‌شود. همچنین این پلاستیک‌ها از پخش بو جلوگیری کرده، مانع جذب طعم یا ویتامین‌های موجود در غذا به وسیله بسته‌بندی می‌شوند. به طور کلی طراحی مولکولی این پلاستیک‌ها به‌گونه‌ای است که مقاومت محصولات را در برابر آتش و ثبات ساختار آنها را در برابر حرارت بهبود می‌بخشد. به عنوان مثال این مواد در سبدهایی برای جوشاندن مواد غذایی و بسته‌بندی‌هایی برای استفاده در مایکروویو کاربرد دارد. نانوکامپوزیت‌های پلاستیکی در بسته‌بند‌ی های جدید مواد غذایی نیز قابل استفاده هستند .

از دیگر محصولات کلیدی، حسگرهای بویایی الکترونیکی (بینی الکترونیکی) و هم خانواده جدیدتر آنها حسگرهای چشایی الکترونیکی (زبان الکترونیکی) هستند. این وسایل از زبان و بینی انسان تقلید می‌کنند با این تفاوت که نسبت به طعم‌ها و بوهای ناچیز حساسیت بیشتری دارند.

بینی الکترونیکی آرایه‌ای از حسگرهای گازی در مقیاس نانو است و سطح بالای نانوذرات اجازه عبور بیشترین گاز ممکن از روی آنها را می‌دهد. این فناوری به همراه فناوری تشخیص الگویی، امکان ایجاد یک اثر انگشت دیجیتالی از هر بوی خاص را فراهم می‌کند. این محصولات در آزمایشگاه‌هایی از جمله NASA برای تشخیص مواد شیمیایی در حد ناچیز استفاده شده‌اند؛ اما در حال حاضر در صنایع غذایی جهت کنترل بهترین سطح تولید شده غذاها به‌کار می‌روند. این محصولات همچنین در جهت تشخیص آلاینده‌ها و تجزیه‌ کیفی و کلی‌ غذا مؤثر هستند.

در حال حاضر بعضی شرکت‌ها نوعی زبان الکترونیکی را به کار می‌برند که شامل آرایه‌ای از حسگرهای مایع (الکترودهای پوشش داده شده با پلیمرهای هادی) به همراه فناوری تشخیص الگویی است که قادر به تشخیص طعم‌های ویژه از هم می‌باشد. از کاربردهای مهم این زبان، آزمون چشایی نوشیدنی‌ها مانند آب میوه‌ها، شیر، قهوه، آب معدنی و نوشابه‌ها و همچنین توانایی چشیدن مواد شمیایی در حد PPT است و هزینه تولید آن در حدود 50 سنت می‌باشد. یقیناً این زبان نقش حیاتی خود را در مطالعات غذایی پیدا خواهد کرد. حسگر چشایی، در بسته‌بندی گوشت قادر به تشخیص اولین نشانه‌های فساد مواد غذایی بوده و با تغییر رنگ، فساد ماده غذایی را هشدار می‌دهد.

نوع دیگر فناوری حسگرها، نانوبارکدها هستند که به وسیله شرکت Nanoplex Technologies تولید شده‌اند. نانوبارکدها مدل مولکولی بارکدهای سنتی است و شامل نانوذرات فلزی می‌باشند که اثر انگشت شیمیایی قابل شناسایی و خاصی دارند و می‌توانند از طریق یک ماشین (احتمالاً یک لامپ UV یا میکروسکوپ نوری) تشخیص داده شوند. این نوع بارکدها می‌توانند برای حفاظت مارک و ارزیابی غذاهایی که در حالت عادی نمی‌شود بارکدهای سنتی را روی آنها چسباند، استفاده شود. آنها همچنین برای تشخیص پاتوژن‌ها در غذا مانند E. coli مورد استفاده قرار می‌گیرند. در حقیقت تشخیص پاتوژن‌ها از دیگر اهداف اصلی فناوری‌نانو در صنایع غذایی است.

امروزه پژوهش هایی نیز روی نانو حسگرهای زیست‌شناسانه شده است. این حسگرها قادرند مقادیر اندک پاتوژن‌ها در غذا را تشخیص دهند. همچنین امکان استفاده از آنها در مراکز نگهداری و حمل و نقل غذا به منظور کنترل دقیق در مقیاس مولکولی وجود دارد. وی همچنین روی غذاهایی که ”عملکردی“ نامیده می‌شوند کار کرده و نقش مواد مغذی که موجب سلامت و مانع از بیماری‌ می‌شوند را کشف کرده است.

بسیاری از غذا‌ها به صورت ذاتی قادر به جلوگیری از بیماری‌ها هستند مثل چای سبز، هسته انگور و زنجبیل؛ اما مسئله این است که مصرف مستقیم این غذاها فایده‌ای برای بدن نداشته و بدن نیز به سختی آنها را جذب می‌کند؛ بنابراین به یک سیستم تحویل نیاز داریم که دسترسی زیستی آنها را افزایش دهد.

به خصوص برای جلوگیری از دیابت و چاقی این سؤال مطرح است که چطور می‌توان از غذاهایی مانند بستنی و شکلات‌های خوش طعم استفاده کرد به صورتی که موجب چاقی نشوند؟

در جواب باید گفت استفاده از مواد فیبری و کربوهیدرات‌ها به جای چربی می‌تواند به حل این مسئله کمک کند و برای دیابت نیز باید جایگزین‌های بهتری را برای شکر پیدا کرد.

موفقیت در زمینه ایجاد غذاهایی خوش طعم ولی حاوی مواد جایگزین چربی که با به‌کارگیری نانوذرات مانع از جذب و ذخیره‌سازی چربی و کالری به‌وسیله بدن می گردند، هدف نهایی را در غذا به ارمغان خواهد داشت.

برخی از کاربردهای نانو تکنو لوژی در بسته بندی صنعت غذا بسته بندی نانو بطور کلی بسته بندی های نانو مواد گوشتی را در برابر محیط ناسالم محافظت کند. اگر بسته بندی آسیب دیده باشد، به کیفیت مواد گوشتی لطمه وارد می شود.

بسته بندی مواد گوشتی چیست؟ بسته بندی های مواد گوشتی معمولا از انواع مختلف پلاستیک ها تشکیل می شوند. مواد گوشتی در یک بسته پلاستیکی مصنوعی غیرشفاف گذاشته می شود و روی آن یک بر چسب پلاستیکی نصب می شود. بسیاری از شرکت ها تکنیک هایی برای بسته بندی ابداع کرده اند که از اثرات میکروب ها بر محیط مواد جلوگیری می کند. این اثرات از طریق ذرات نقره ای بدست می آیند که در روی بسته پلاستیکی ایجاد می شود. این ذرات باعث جلوگیری زنده ماندن باکتری ها و قارچ ها می شوند. بدین طریق مواد گوشتی می تواند از نگهداری طولانی تری برخوردار باشد.

نقش نانوتکنولوژی در این رابطه چیست؟ ذرات نقره ای نامبرده در این رابطه بسیار کوچکتر از این هستند که در طبیعت وجود دارند. این ذرات معروف به ذرات نانو می باشند.

مزایا: با بکارگیری ذرات نانو سیستم بسته بندی این فرآیند را بطور کلی انجام می دهد. مدت نگهداری مواد گوشتی طولانی تر می شود .

معایب: کارشناسان هنوز در این مورد که آیا ذرات نقره ای (ذرات نانو) بسته بندی اثراتی را به مواد گوشتی بجا می گذارند یا خیر، اطلاعات کافی ندارند. در دفع بسته بندی این امکان وجود دارد که ذرات نانو احتمالا عواقب بدی را برای محیط زیست و سلامتی انسانها به همراه داشته باشد.

کاربرد نانو تکنولوژی در پوشش های مواد غذایی : بطور کلی می توان در خمیر نان مواد متعددی را به آن اضافه کرد. برای مثال اضافه کردن ویتامین ب و یا اسید چرب امگا-3. لازم به ذکر است که اسید های چرب امگا 3 به صورت کپسول هایی با فن آوری نانو تونلید می شوند.

کارشناسان هنوز در مورد اثرات این نوع کپسول ها که از طریق نانوتکنولوژی بدست می آید بر سلامتی انسان اطلاعات کافی ندارند.

. اسید چرب امگا-3 چیست؟ این مواد که همچنین به عنوان ویتامین اف معروف است برای جسم انسان اثر حفاظت کننده و شفا کننده دارد. برای جلوگیری از زخم های روده و ریه ها و برای تکامل جسمی کودکان مهم می باشد. کمبود چربی اومگا-3 را می توان از طریق استفاده از روغن های گیاهی و حیوانی بر طرف کرد. ماهی های چربی مثل ماهی آزاد یا ساردین بیشترین منبع اسید چربی اومگا-3 را دارا می باشند.

اسید چربی اومگا-3 در کجا مصرف می شوند ؟ هم اکنون قرص های روغن ماهی وجود دارند که با آنها کمبود را می توان جبران کرد.

تکنیک نانو : در این رابطه روشی ابداع شد که با آن روغن ماهی در کپسول های تولیدی نانوتکنولوژی ساخته می شوند. این کپسول های خیلی ریز به خمیر نان اضافه می شوند. پوسته محافظتی کپسول ها در هنگام هضم در روده حل شده و مواد کپسول را وارد روده می کنند.

نقش نانوتکنولوژی در این رابطه چیست؟ پوسته محافظتی را در برابر رطوبت و هوا ایجاد می کند و بدین طریق زمان نگهداری انقضاء را طولانی تر می کند.

کاربرد نانو تکنولو ژی برای پوشش های میوه.

کارشناسان هنوز اثرات این پوسته روی گوجه ها را که از طریق نانوتکنولوژی بدست آمده بر سلامتی انسان و محیط زیست به طور کامل بررسی نکرده اند.

گوجه های نانو: معمولا زمان انقضا مواد غذایی مشخص می کند که چه مدت یک مواد غذایی بدون اینکه باز شود، قابل انبار می باشد. مواد غذایی تازه مانند سبزی و میوه بطور کلی تاریخ انقضا ندارد. اما مشکل ظاهری آنها، حالت آنها، بو و مزه آنها به مصرف کننده نشان می دهد آیا این نوع مواد، قابل مصرف هستند یا خیر.

به چه طریق می توان زمان انقضا/نگهداری را طولانی کرد؟ گیاهان زیادی مانند سبزیجات و میوه جات مانند گوجه در حالت هنوز کاملا نرسیده برداشت می شوند. چون هنوز بافت گوجه برداشت شده سفت می باشد این امکان را ایجاد می کند که برداشت از طریق دستگاه های ماشینی انجام گردد و نیز باعث انبار کردن و حمل و نقل طولانی شود این گوجه می تواند دیرتر برداشت شود و بهتر برسد.

آب میوه های نانو: بطور کلی آب میوه ها با مواد متعددی مانند ویتامین ث و بتا کاروتین غنی می شوند.

بتا کاروتن چیست؟ بتاکاروتن ماده ای است که مرحله قبل از ویتامین آ را تشکیل می دهد. طبیعتا این مواد خصوصا در میوه جات و سبزیجات مانند اسفناج، گوجه، هویج و گل کلم یافت می شوند. ویتامین آ روی پوست، موها و چشمان اثرات مثبت می گذارد و نیز بر رشد، تکامل استخوان و تولید مثل.

بتا کاروتن در کجا کاربرد دارد؟ در آب میوه، بتاکاروتن به عنوان مواد رنگ افزا و به عنوان ویتامین های اضافه کاربرد دارند.

تکنولوژی نانو: با نانو تکنولوژی امروزه امکان آن است که بتا کاروتن به مقدار واحدهای خیلی کم منشعب شوند. این امر باعث می شود که به آسانی بتا کاروتن را با آب میوه مخلوط کرد.

نقش نانوتکنولوژی در این رابطه چیست؟ در این رابطه بتا کاروتن در کپسول قرار می گیرد و این امکان را بوجود می اورد تا در آب حل شود.

مزایا: بتاکاروتن در آب بهتر حل می شود، جذب بهتر بتاکاروتن در جسم انسان، طولانی شدن نگهداری آب میوه ها.

معایب: کارشناسان هنوز در مورد تاثیرات ذرات نانو بر سلامتی انسانها اطلاعات کافی کسب نکرده اند.

کاربرد نانو تکنولوژی درکشاورزی و صنایع غذایی

موضوع اصلی نانو تکنولوژی مهار ماده یا دستگاه‌های در ابعاد کمتر از یک میکرومتر، معمولاً حدود 1 تا 100 نانومتر است. در واقع نانوفناوری فهم و به کارگیری خواص جدیدی از مواد و سیستمهایی در این ابعاد است که اثرات فیزیکی جدیدی - عمدتا متاثر از غلبه خواص کوانتومی بر خواص کلاسیک - از خود نشان می دهند.

کاربرد نانو تکنولوژی درکشاورزی و صنایع غذایی

 
موضوع اصلی نانو تکنولوژی مهار ماده یا دستگاه‌های در ابعاد کمتر از یک میکرومتر، معمولاً حدود 1 تا 100 نانومتر است. در واقع نانوفناوری فهم و به کارگیری خواص جدیدی از مواد و سیستمهایی در این ابعاد است که اثرات فیزیکی جدیدی - عمدتا متاثر از غلبه خواص کوانتومی بر خواص کلاسیک - از خود نشان می دهند. نانوفناوری یک دانش به شدت میان‌رشته‌ای است و به رشته‌هایی چون فیزیک کاربردی، مهندسی مواد، ابزارهای نیم رسانا، شیمی ابرمولکول و حتی مهندسی مکانیک، مهندسی برق و مهندسی شیمی نیز مربوط می‌شود. نانوفناوری می‌تواند به عنوان ادامه دانش کنونی به ابعاد نانو یا طرح‌ریزی دانش کنونی بر پایه‌هایی جدیدتر و امروزی‌تر باشد نانو تکنولوژی از دیدگاه صنایع غذایی نانو تكنولوژی یك افق عمیق علمی با قدرت بالا در تولید محصولات و روش های جدید فرآوری است. مفاهیم نانو تكنولوژی چهارجوبی منطقی را برای توسعه درك واكنش ها و رفتار خود آرایی اجزای غذایی در مقیاس كوچك ایجاد می كند این موضوع در ساختمان ، رئولوژی و خصوصیات زیست فعالی مواد غذایی در مقیاس بزرگ اثر دارد. پیشرفت در فرایندهای تولید نانو ساختارها و نانو مواد با خصوصیات فرمولی مناسب احتمال تولید نانو ذرات پایدار با قابلیت كاربرد در صنایع غذا و صنایع وابسته را فراهم می سازد. نانو تكنولوژی در ارتباط با نگهداری و مخصوصا بسته بندی مواد غذایی كاربرد زیادی دارد و در برخی از موارد دستاوردهای نانو در عمل بكار گرفته شده است. کاربردهای فناوری نانو در کشاورزی
فناوری نانو هیچ زمینه علمی را به حال خود رها نکرده است. علوم کشاورزی نیز از این قاعده جدا نیستند. تا به حال کاربردهای متعددی از فناوری نانو در کشاورزی، صنایع غذایی و علوم دامی مطرح شده است.
رابطه میان فناوری نانو وعلوم کشاورزی در زمینه های زیر قابل بررسی است:
- نیاز به امنیت در کشاورزی و سیستم های تغذیه ای
- ایجاد سیستم های هوشمند برای پیشگیری و درمان بیماریهای گیاهی
- خلق وسایل جدید برای پیشرفت در تحقیقات بیولوژی و سلولی
- بازیافت ضایعات حاصل از محصولات کشاورزی

از بین تدابیر موجود در مدیریت آفات کشاورزی استفاده از آفت کش ها و سموم سریعترین و ارزان ترین روش برای واکنش به یک وضیت اضطراری است.

روش های کنترل زیستی در حال حاضر بسیار هزینه بر هستند. در این روش ها کنترل آفت از طریق یکی از دشمنان طبیعی آن آفت صورت می گیرد. امروزه مصرف بی رویه آفت کش ها مشکلات زیادی را ایجاد کرده اند. این مشکلات شامل اثرات سوء بر سلامت انسان ( ایجاد مسمومیت های حاد یا بیماری های مزمن )، تاثیر این مواد بر حشرات گرده افشان و حیوانات اهلی مزارع و همچنین ورود این مواد به آب و خاک و تاثیر مستقیم و غیر مستقیم آن در این نظام های زیستی می باشد.

مصرف بی رویه آفت کش ها محصولات کشاورزی را نیز به منبع ذخیره سم تبدیل می کند.

مهمترین سوال در زمینه استفاده از آفت کش ها این است که: چقدر از این سموم استفاده کنیم؟

استفاده از داروهای (سموم) هوشمند در ابعاد نانو می تواند راه حل مناسبی باشد. این داروها که قابلیت حرکت در گیاه را دارند در بسته هایی که حاوی نشانی خاصی هستند قرار میگیرند. برچسب نشانی یک کد مولکولی است که بر روی بسته نصب شده و به بسته اجازه میدهد که به بخشی از گیاه که مورد حمله عامل بیماری یا آفت قرار گرفته تحویل داده شود. این ناقلین در ابعاد نانو همچنین دارای خود تنظیمی نیز می باشند به این معنی که دارو فقط به میزان لازم به بافت گیاهی تحویل داده می شود.
دقت در ردیابی بافت هدف و میزان اندک اما موثر دارو باعث می شود استفاده از سموم در کشاورزی به حداقل برسد.
همه ما میدانیم که پیشگیری بر درمان مقدم است. بیماری های گیاهی نیز از روی علائمی مانند تغییر رنگ یا تغییر شکل اندام ها شناسایی می شوند ولی مسئله اینجاست که این علائم مدتها پس از ورود عامل بیماری به بافت گیاه بروز پیدا می کنند به همین خاطر با سریعترین اقدام ها برای جلوگیری از شیوع بیماری باز هم مقداری از محصول از بین می رود. در نتیجه نیاز به ابزاری که به کمک آن بتوان در همان مراحل ابتدایی ورود عامل بیماری، آن را کنترل و مهار کرد بسیار ضروری به نظر میرسد.
نانو حسگرهای زیستی ابزارهایی هستند که که از تلفیق ابزارهای شیمیایی، فیزیکی و زیستی بدست آمده اند.

این حسگرها شامل ترکیبات زیستی مانند یک سلول، آنزیم و یا آنتی بادی متصل به یک مبدل انرژی هستند و قادرند که تغییرات ایجاد شده در مولکول های اطراف خود را گزارش دهند. این گزارش ها توسط سیگنالهایی که مبدل انرژی به تناسب با مقدار آلودگی تولید میکند دریافت می شوند. بنابراین اگر تجمع زیادی از عامل بیماری در اطراف این حسگرها وجود داشته باشد سیگنال های قوی فرستاده می شوند. ارزیابی حضور آلاینده ها در محیط توسط حسگرها در چند دقیقه میسر است اما با استفاده از روش های رایج حداقل 48 ساعت زمان برای تشخیص نیاز است.
استفاده از نانوحسگرهای زیستی در بسته های غذایی نیز کاربرد که در صورت شروع فساد مواد غذایی می توانند هشدار دهنده باشند.

از دیگر کاربردهای فناوری نانو در صنایع غذایی ایجاد پلاستیک های جدید در صنعت بسته بندی مواد غذایی است. در تولید این پلاستیک ها از فناوری نانو ذرات استفاده شده است. اکسیژن مسئله سازترین عامل در بسته بندی مواد غذایی است زیرا این عنصر باعث فساد چربی مواد غذایی و همچنین تغییر رنگ آنها میشود. در این پلاستیک جدید نانوذرات به صورت زیگزاگ قرار گرفته اند و مانند سدی مانع از نفوذ اکسیژن می شوند.
به بیان دیگر مسیری که گاز باید برای ورود به بسته طی کند طولانی می شود. به همین خاطر مواد غذایی در این بسته ها تازگی خود را بیشتر حفظ می کنند.

با طولانی کردن مسیر حرکت مولکولهای اکسیژن، مواد غذایی دیرتر فاسد می شوند.

فناوری نانو با استفاده از فرایندهای طبیعی زیستی، شیمیایی و فیزیکی در بازیافت مواد باقیمانده از محصولات کشاورزی و تبدیل آنها به انرژی و یا مواد شیمیایی صنعتی نیز نقش دارد. به طور مثال از زمان برداشت پنبه تا تولید پارچه بیش از 25% الیاف به ضایعات تبدیل می شوند. در دانشگاه کرنل در آمریکا روشی تحت عنوان «ریسندگی الکتریکی» ابداع شده که با استفاده از این روش از ضایعات پنبه محصولاتی مانند کلافهای پنبه و نخ البته با کیفیت پایین تر تولید میکنند. دانشمندان علوم پلیمر از این روش برای تولید نانو فیبرها از سلولز که90%الیاف پنبه را تشکیل می دهد استفاده کرده اند و الیافی کمتر از 100 نانومتر تولید کرده اند که 1000 بار کوچکتر از الیاف فعلی است.

یکی از کاربردهایی که برای این الیاف ریز سلولزی بیان شده جذب آفت کش ها و کودهای شیمیایی از محیط برای جلوگیری از ورود آنها به اکوسیستم و رها کردن مجدد این مواد در محیط در مواقع مورد نیاز است.

روش های منتخب سمپاشی درختان و مزارع

به طور کلی می توان جاندارانی را که به گیاهان خسارت وارد می سازند، به ۳ گروه علفهای هرز، عوامل مولد بیماری و آفات تقسیم نمود.

حشره کشها بیشتر از طریق هوا، آب و خاک وارد محیط زیست می شوند. حشره کشها با ذرات ریز سمپاشی یا تبخیر از خاک یا آب وارد اتمسفر می شوند. در طول سمپاشی فقط مقدار کمی از حشره کش روی محصول پاشیده می شود و بقیه یا روی زمین می ریزد یا با جریان هوا وارد اتمسفر می شود. تراکم آلودگی هوایی در اطراف کارخانه های حشره کش سازی و مکانهایی که در آنها سمپاشی های پی در پی انجام می گیرد بسیار بالاست. آب با حشره کشهایی که هزاران کیلومتر دور از محل سمپاشی یا گردپاشی هستند آلوده می شود. برای مثال: آلودگی آب باران تازه با حشره کشها در نقاط مرتفع هیمالیا مشاهده شده است و یا در «میدلند» انگلستان وجود حشره کش در تجزیه آب باران حتی قبل از تماس با زمین مشاهده شده است و همینطور برف اقیانوس منجمد شمالی هم با آفت کشها آلوده شده بود. خاک ذخیره کننده بقایای حشره کشها است.

حشره کشها

فعالیت میکروبی میکروارگانیزمهای خاکی را تحت تأثیر قرار می دهند و به کنه های شکاری، صدپاها یا هزارپاها و سوسکها و ... زیان می رسانند.

 

میزان تجمع حشره کشها در سیستمهای بیولوژیکی از طریق آب، بیشتر از راههای هوایی و زمینی است و این به دلیل خاصیت شیمیایی حشره کش است که در چربیها حلالیت بیشتری نسبت به آب دارد. آب حرکت حشره کش را تسهیل می کند و سپس مواد آلی چربی حاوی اجزا را گرفته و در آب به صورت معلق باقی می گذارد. از این مرحله حشره کش وارد زنجیره غذایی شده و در موجودات زنده انباشته می شود. استفاده مکرر حشره کشها روی محصولات سبزی ها و میوه ها بقایایی می گذارد که به عنوان سم علیه انسان آرام و پیوسته عمل می کنند.

 

در بسیاری موارد مبارزه شیمیایی بی مورد است و یا به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست وانگهی مصرف سم عوارض آلوده سازی و بروز عواقب نامطلوب در محیط زیست را به ارمغان می آورد. حتی المقدور از سمومی استفاده کنیم که بتوان در مواقع خاصی از شبانه روز یا مرحله ای از رشد گیاه به کار برد و یا این که در مقدار مصرف تغییر داده و آن را برای بعضی از حشرات و عوامل مفید، کم خطر کنیم. به تجربه ثابت شده است که چنان که موقع مناسب مصرف مواد آفت کش به دقت مشخص شود، کاربرد آن آسان می شود. کارخانجات سموم به دلایل اقتصادی غلظت مصرفی سم را حد بالاترین توصیه می کنند. با انجام پیش تست می توان غلظت مؤثر را از روی هر آفتی در هر منطقه مشخص کرد. در بعضی جاها غلظت توصیه شده را تقلیل

می دهند.اگر موقع سمپاشی از پراکنش ذرات سم و ریختن آنها روی زمین به شدت پرهیز شود هم در میزان مصرف سم صرفه جویی می شود و هم از آلودگی محیط جلوگیری می کند. موقع سمپاشی و حتی موقع آماده سازی محلول سمی باید از دستکش، لباس کار مخصوص، ماسک و عینک محافظ استفاده شود. موقع کار چیزی خورده و یا نوشیده نشود و حتی از کشیدن سیگار نیز پرهیز گردد. سموم باید در جای مناسب قفل شده نگهداری شوند، دور از دسترس بچه ها بوده و باید دارای برچسب و علائم هشداردهنده حاکی از خطرناک بودن سم باشند. ظروف محتوی سم پس از مصرف باید معدوم گردد که مورد استفاده ناآگاهان قرار نگیرد. ظروف مربوط به سمپاشی و ماشینهای سمپاش را نباید در رودخانه ها، حوضها و استخرها شستشو داد. باید از هرگونه تماس حشره کش با پوست بدن جلوگیری شود. همچنین از استنشاق بخار و گرد سم بویژه موقع مصرف آنها در انبارها وگلخانه ها، باغات، مزارع اجتناب شود. شستشوی دست و صورت با صابون و ترجیحاً زیر دوش یا حمام پس از هر بار سمپاشی توصیه می شود. باید بلافاصله پس از اجرای سمپاشی، لباسها را تعویض نموده و آنها را شست. موقع آماده سازی و مخلوط کردن سموم سعی شود که مواد خالص روی پوست نریزد و یا قطرات آن وارد هان، بینی و چشم نشود، در صورتی که این اتفاق افتاد باید با آب فراوان ۱۵-۱۰ دقیقه شست وشو داده و به پزشک مراجعه کرد. نباید به مواد سمپاشی شده تا ۵ روز پس از سمپاشی دست زد، در صورت نیاز از دستکش پنبه ای باید استفاده کرد.

 

با بروزعلائم گلو درد، حالت تهوع، درد مفاصل، عصبانیت، ترشحات زیاد آب دهان، تار شدن چشم ها، سردرد، لرزش پلک، اسهال، کاهش فشار خون، لرزشهای خفیف و یرقان که از نشانه های مسمومیت است ، بایدفوراً به پزشک مراجعه شود و حتماً نوع سم به پزشک گفته شود. در صورت مسمومیت گوارشی باید به بیمار آب زیادی خوراند. در صورتی که نوع ماده سمی دارای نفت، بنزین و روغنهای سنگین نباشد بیمار را می بایست وادار به استفراغ نمود. تا رسیدن پزشک از بیمار در جای گرم نگهداری شود.

کیفیت آب آبیاری و تغذیه گیاه

در مناطق خشک مثل شرایط کشور ما، آب‌های آبیاری معمولاً کیفیت نامطلوبی دارند. منظور از کیفیت آب، مطلوب بودن آن برای مصرف است. آب در مواردی از جمله کشاورزی، باغبانی، آشامیدن و صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرد، در باغبانی چنانچه آب برای پرورش درختان و گیاهان زینتی مناسب باشد، دارای کیفیت مناسب است.

معیارهای ارزیابی کیفیت آب: شوری یا مقدار املاح، میزان نسبی سدیم، غلظت کربنات و بی‌کربنات، عناصر سمی.

1- شوری یا مقدار املاح: مقدار شوری و املاحی که در آب آبیاری وجود دارد اگر از یک حد مشخصی تجاوز کند اصطلاحاً آب را شور می‌گویند. آب شور، باعث شور شدن خاک می‌شود.

2- میزان نسبی سدیم: میزان نسبی سدیم آب، نسبت سدیم Na به کلسیم Ca و منیزیم Mg می‌باشد. چنانچه این نسبت بالا باشد آب را سدیمی می‌گویند. آب سدیمی موجب سدیمی شدن خاک می‌شود.

آب‌ها از نظر شوری به چهار گروه: C1, C2, C3, C4 طبقه بندی می‌شوند. کلاس C1، آب‌هایی هستند که کمتر از۲۵۰ میکرو موس بر سانتیمتر شور هستند، یا هدایت الکتریکی کمتر از ۲۵۰ میکروموس بر سانتیمتر دارند. کلاس C4 شامل آن دسته از آب‌هایی است که بیش از ۲۲۵۰ میکروموس بر سانتیمتر شور هستند.

از نظر سدیمی بودن آب‌ها به چهار گروه: S1, S2, S3, S4 طبقه بندی می‌شوند. گروه S1 آب‌هایی هستند که نسبت جذب سدیم آنها کمتر از ۱۰ است. هر گروه از این آب‌ها، محدودیت های خاص داشته و نیازمند به مدیریت خاصی برای آبیاری می‌باشند. پس شوری و سدیمی بودن دو معیار برای ارزیابی کیفیت آب‌هاست.

3- غلظت کربنات و بی‌کربنات: معیار سوم، غلظت کربنات و بی کربنات آب های آبیاری است. غلظت زیاد کربنات و بی‌کربنات باعث می‌شود که این دسته از آب‌ها برای آبیاری نامناسب شوند و مشکلاتی را ایجاد کنند.

مشکلات ناشی از بی‌کربنات فراوان آب در تغذیه گیاه: بی کربنات زیاد در آب به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم در تغذیه گیاه اثر دارد. بی کربنات زیاد آب، باعث تسریع سدیمی شدن خاک می‌شود و در نتیجه مشکلات خاک‌های سدیمی در تغذیه گیاه را نیز به همراه دارد. در تغذیه گیاه، اثر مستقیم بی‌کربنات زیاد در آب مهم‌تر است. بی‌کربنات زیاد در آب باعث ایجاد اشکال در جذب آهن و روی توسط گیاه می‌شود. یعنی آب های دارای بی‌کربنات زیاد موجب تشدید کمبود عناصری مثل آهنFe و رویZn، درگیاه می‌شوند. گیاهان زینتی به کمبود آهن حساس هستند و چنانچه بی‌کربنات آب زیاد باشد کمبود آهن تشدید می‌شود. کمبود آهن باعث تغییر رنگ برگ‌ها از سبز به زرد می شود، در برخی از گیاهان ممکن است رنگ برگ کاملاً سفید شده یا رگبرگ‌ها سبز و بقیه برگ حالت زردی داشته باشد. باید در مصرف آب هایی که بیش از ۲۰۰ میلی‌گرم در لیتر بی‌کربنات دارند احتیاط کرد.

4- عناصر سمی: عامل مهم دیگر در ارزیابی کیفیت آب، عناصر سمی است. در آب‌های مناطق خشک، ممکن است عناصری مثل کلر، سدیم و بُر به مقدار زیاد وجود داشته و باعث مسمومیت گیاه شوند. علاوه بر آن، آب‌های آلوده مانند پس آب های صنعتی دارای عناصر سمی مانند: کادمیومCd، سربPb و نیکلNi می‌باشند. به نحوی که غلظت این عناصر در آب فراوان است و برای گیاه ایجاد مسمومیت می‌کند. حد مجاز عناصری مانند آلومینیومAl، بریلیومBe، سلنیومSe و نیکل در آب بسیار کم است و اگر از این حد مجاز بیشتر شوند برای گیاه ایجاد مسمومیت می‌کنند.

منبع: کتاب تغذیه گیاهان دانشگاه پیام نور

http://artahort.blogsky.com

افزایش حاصلخیزی خاک با استفاده از مواد آلی ((کاه و لکش و بقایای گیاهی ))

خاک گوهر گرانبها و از برکات حیات بخش الهی است که بهره برداری بهینه و اصولی از ان به عنوان یک وظیفه ملی و اسلامی می باشد . از طرفی از خاک بعنوان محیطی زنده که در آن موجود است زیادی فعالیت می نمایند و بستر طبیعی رشد گیاهی یاد می شود . حفاظت و بهره برداری بهینه از خاک مستلزم افزایش شناخت و آگاهی همه سطوح دخیل در نحوه استفاده از خاک به منظور تغذیه صحیح گیاهی و افزایش عملکرد و بهبود کیفی محصولات کشاورزی می باشد .




در حال حاظر با کشا.رزی متمرکز و استفاده بی رویه از کودهای شیمیایی و ... خاکها دیگر حاصلخیزی اولیه و سالهای گذشته را ندارندمواد آلی (کاه و لکش و بقایای گیاهی , کود حیوانی , کمپوسیت و کود سبز و ...) فرآورده های طبیعی و بی خطری هستند که یکی از پایه های اساسی کشاورزی پایدار را تشکیل می دهند . بطوریکه محققین از مدیریت مطلوب ماده آلی در خاک , بعنوان ,قلب کشاورزی پایدار نام می برند .امروزه خاکهای مناطق خشک و نیمه خشک ایران با مشکل جدی کمبود مواد آلی مواجه می باشند . مقدار مواد آلی موجود در خاکهای کشور به جز مناطق محدودی در شمال از یک ماده آلی خاک کمتر از 5/0 می باشد . بنابر این آنچه امروزه برای کشاورزی امری ضروری به نظر می رسد آن در خاک حتی با افزایش کودهای شیمیائی نیز می توان حاصلخیزی خاک را افزایش داد .به عبارت دیگر در شرایط کمبود شدید مواد آلی کودهای شیمیائی قابلیت جذب ندارد .با توجه به موارد ذکر شده بیم آن می رود . که ادامه این روند (کاهش ماده آلی ) در آینده نزدیک تبدیل به بحران کمبود مواد آلی خاکها در کشور گردد . بنا بر این برای حفظ محوریت نیل به کشاورزی پایدار و امنیت غذایی مواد آلی بر خاک خصوصاً از طریق کاه و لکش و بقایای گیاهی بایستی مورد توجه جدی مسئولین بخش کشاورزی و کشاورزان جهت افزایش مواد آلی برنامه های در حال اجرا ء دارد , ولی در مجموع اجراء کامل این طرح نیاز به همت ملی دارد تا به طریق مقتضی زارعین که در جهت افزایش ماده آلی اقدام می نمایند مورد حمایت , تشویق و اعطای تسهیلات قرار گیرند